is toegevoegd aan uw favorieten.

Christelijke encyclopædie voor het Nederlandsche volk

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

KARTHUIZERORDE - KARTINI

dezer mannen was Alcuïnus. Karei stichtte een school, de hofschooi of schola palatlna genaamd Daar ontvingen Kareis zonen en dochters benevens de aanzienlijksten in den lande, geregeld onderricht. Telkens kwamen er uit Engeltnd Ierland en Italië nieuwe leerkrachten bij De voornaamste waren: 1°. Alcuïnus (f 804) Deze ontving zijn opleiding in de beroemde school te York. In 796 gaf Karei, wiens vriend en raadsman Alcuïnus geworden was, aan dezen de abdij te Tours, welker kloosterschool de beroemdste uit dien tijd geweest is. Alcuïnus schreef o a een compendium der Dogmatiek: dtfidesanctae et indtviduae Trinitatis. 2°. Paulus Diaconus of Paul Wam/ried (f 795), een Longobard. Waarschijnlijk dreef de smart over den val van zijn vaderland hem in het klooster Monte-Cassino. Karei verbond zich aan hem in 782. Hij was de geleerdste man van zijn tijd. 3". Theodulf van Orleans (f 821) een Gooth, bie bij Karei in groot aanzien stond. Deze heeft zich vooral gemengd in den strijd over den Heiligen Geest. Hij schreef een boek: de Spiritu sancto. 4°. Paulinus van Aqudeja (f 804). Deze heeft zich vooral doen

«Sfl, '"j. iVï. striid te«en de Adoptianen. 5°. Hatto (f 836) abt te Reichenau vroeger bisschop van Basel. Wij bezitten van hem Capitutare Haitonis vnnrsrhrtfton .mr.. _i .Ti-

Bazel en Visio Wettini (zie art. Hatto) [ 24 Karihuizerorde, een monnikenorde, die' volledige opsluiting tegenover de wereld beoogde ?.&«weiïd &esticnt d°or Bruno, den heilige, in 1(186. Bruno werd te Keulen geboren in 1050 Hij werd canonicus en rector der school te Rheims. Daar arbeidde hij onder de jongeren, om de ideeën van Gregorius VII ingang te doen vinden. Hij wanhoopte echter aan de reformatie der kerk die hij geheel en al verwereldlijkt achtte. Daarom besloot hij zich geheel van de wereld af te keeren en in de eenzaamheid zijn dagen te slijten. Bisschop Hugo van Grenoble wees hem de Alpenwilderms Ia Chartreuse als woonplaats aan. Daar euhlj met, zes vo|gelingen in armelijke hutten Hij en de zijnen verplichtten zich tot altoosdurend stilzwijgen en onophoudelijk gebed. Bruno werd de eerste generaal van de orde. Zes jaar later werd hij door paus Urbanus II naar Rome geroepen en na eenigen tijd werd hij benoemd tot aartsbisschop van Reggio in Calabrië. In plaats van dit ambt te bedienen, trok hij zich terug in de woestijn La Torre en stichtte daar een verzameling van kluizenaars, die door schenkingen van graaf Robert steeds aanzienlijker werd. Bruno

Stierf n 1101 Hot M™o.„. :_ \ "

r — •«»•• »'«"i>ici ui \-aiaune wera opgeheven en viel in handen der Cisterciënsers, aie door de Karthuizers met zekere ijverzucht beschouwd werden. In 1513 ontvingen zij het klooster terug. In 1514 werd Bruno door paus Leo X heHig verklaard. Zijn zes volgelingen waren, voordat Bruno naar Calabrië tooi, teruggekeerd naar la Chartreuse. Onder den 5den prior Guignes (t 1137) werd alles aan een vasten regel gebonden (Statuta Guigonis of Consuetudines Cartunae). Deze regel werd later meer dan eens £?WiH5? a Vo'Sens den regel van Guignes, die in 1170 door paus Alexander III bekrachtigd werd werd het gezag in de orde gehandhaafd door den prior. Zonder diens verlof mocht geen Ene. III

305

monnik het klooster verlaten of zichzelven boete opleggen. Iedere monnik moest een afzonderlijke cel bewonen, waarin hij het middageten moest gebruiken. Deze cel was voorzien van de noodige gereedschappen tot een of ander bedrijf, vooral tot het afschrijven van boeken. Eenmaal per u a £ldA men vas{endag op zout, water en orood. Bij de bestaande monnikengeloften kwam die van het voortdurend zwijgen. Alleen od Zondag en op de kapitteldagen mocht dat zwijgen eenige uren worden verbroken. Vleesch mocht met gegeten worden. Wijn mocht alleen gemengd worden gedronken. Het grove werk werd door leekebroeders verricht. De schenkingen, die zfj ontvingen, besteedden zij tot het verfraaien van kerken en kloosters. In 1254 verplichtten de Karthuizers zich, om zelfs in dagen van krankheid geen vleesch te gebruiken. Behalve de monniken en de leekebroeders, waren er nog

7 O tl rinnriion A'm -.11 - , < • . . ... 5

ï_ irv7o i ' ",ca"cc" vciuaroeia verrichtten. Jn 1378 kwam er scheuring in de orde naar aanleiding van het pauselijk schisma. Er kwamen toen twee generaals; maar dat duurde slechts tot na het concilie van Pisa. Generaal Innocentius Masson voerde in 1681 onder tegenkanting der monniken in, dat ook de gasten in het klooster waken en zwijgen moesten. De kleederdracht der Karthuizers is een witte soutane en een witte kap. Op reis dragen zij daaroverheen een zwarten mantel. De leekebroeders dragen een bruine of grijze pij. De Donaten zijn geheel in het grijs of bruin gekleed.

Er bestaan ook Karthuizerinnen, vrouwen die in een klooster de regels der Karthuizers volgen Het eerste vrouwenklooster werd gesticht in 1116 Zij volgen wei den regel der mannen, maar met eenige verzachting. In 1790 verdween deze orde.

Na de Fransche Revolutie is de orde der Karthuizers zeer achteruitgegaan. Tegenwoordig

telt de orde nna it m,nna„i.i„„„."^ , .^S

werden de Karthuizers uit Frankrijk verjaagd. De kloosters werden door de regeering in beslag genomen. Het klooster „la grande Chartreuse" ii tegenwoordig een herstellingsoord voor soldaten

De beroemdste schrijver uit de Karthuizers is geweest Dionysius Rikel, Dr: ecstaticus f 24

Kartinl (Raden Adjeng). Dochter van een regent van Japara (Midden-Java ten Noorden), geboren 1879, en na een huwelijk vanéén jaar, op nauwelijks25-jarigen leeftijd overleden — Bekend om het door de zorg van Mr. J. H Abendanon verschenen boek: Door Duisternis tot Licht dat brieven bevat, door haar aan enkele Europeesche vriendinnen en vrienden geschreven in de Jaren 1900-1904. Dat boek, in keurig Hol-

r ~—' uc" s»iju, uien aeze voorname

javaansche in haar aanraking met de Westersche cultuur persoonlijk te strijden had, maar bindt tevens krachtig den strijd aan tegen velerlei misstanden in de Javaansche maatschappij, met name in de huwelijksverhoudingen Over een persoonlijke ontmoeting van en een daaruit voortgekomen correspondentie met Dr Adnani te Posso, èn over de Zending op Modjowarno schreef Kartini waardeerende woorden maar haar ideaal was toch, dat ware beschaving zou gebracht worden, met „ter zijde stelling van de godsdienst-quaestie" en „strikt-neutraal'* „ter

20