is toegevoegd aan uw favorieten.

Christelijke encyclopædie voor het Nederlandsche volk

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

OUDE WERELD — OUTREIN

483

echter slechts gissen kunnen, één ding staat vast, dat God zelf het aldus heeft geleid en beschikt, dat het Oude Testament in den vorm waarin wij het thans bezitten tot zijne afronding gekomen is, om daarin aan de menschheid te geven het deel van Zijn Woord waarin Hij van Zijn Zoon door de taal van profetie en belofte, zinnebeeld en schaduw spreekt, gelijk Hij Hem in het Nieuwe Testament door de taal der vervulling ons verkondigt. [ 10.

Oude Wereld. De naam Oude Wereld wordt daar gebezigd, waar met een nieuwe wereld een tegenstelling bestaat.

Allereerst Oude Wereld als de aarde voor den Zondvloed. Zoo leest men in 2 Petrus 2:5: En de oude wereld niet gespaard heeft, waarbij de Kantteekening der Staten-Vertaling zegt: Dat is de mensch van de eerste wereld voor den Zondvloed. In dien zin hebben dichters ook gesproken van de eerste wereld. Zoo Vondel in zijn Treurspel: Noah of ondergang der Eerste Weerelt. En Willem Bilderdijk in : De Ondergang der Eerste Waereld.

Daarnaast komt Oude Wereld met name voor als tegenstelling met de Nieuwe Wereld: Amerika. Een oud standbeeld van Columbus te Genua pochte van hem: „één was de wereld; hij kwam en zeide, dat ze twee zouden zijn!" Die twee waren de Oude en de Nieuwe Wereld. Toen Columbus Amerika ontdekte, beschreef hij zijn aankomst „in een nieuwe wereld en onder een nieuwen hemel". De schoonheid van dit nieuwe land, aldus Columbus, staat hoog boven die der Campina de Cordoba. Alle boomen schitteren met een bestendig loof en zijn altijd met vruchten beladen. De winden zijn zoel gelijk in de maand April in Castilië; de nachtegaal zingt er zoeter, dan men beschrijven kan. Eens kwam ik in een diep ingesloten havenbocht en zag, wat geen oog gezien heeft: hooge bergen, waarvan liefelijk de wateren naar beneden stroomen. De stroom, welke in de bocht uitliep, opwaarts sturende, was ik verbaasd over de koele schaduw, het kristalheldere water en het getal der zangvogels. Het was mij alsof ik zoodanige plaats nimmer mocht verlaten, als weigerde de betooverde hand het neer te schrijven". Zoo diep was de indruk die Columbus ontving, dat hij dacht te wezen in een Nieuwe Wereld.

Tegenover de Nieuwe Wereld of Amerika, omvat de Oude Wereld Azië, Europa en Afrika. De tegenstelling tusschen Oude en Nieuwe Wereld bestaat nog. in de Oude Wereld een rijke geschiedenis, een geweldig verleden. De Nieuwe Wereld is, althans waar het de blanke bevolking betreft, een land zonder traditie en historie, waarvan Da Costa zeide in: Wachter! wat is er van den Nacht?:

Daarhenen

Wie van historie en ruïne zich kan spenen voor enkel menschheid en natuur.

De Oude Wereld is afgeleefd, de Nieuwe Wereld vol energie, de Oude Wereld heeft afgedaan, de Nieuwe Wereld heeft de belofte van den toekomenden tijd. Zoo is althans de voorstelling in Amerika.

Tenslotte is de Oude Wereld bij dichters de

de benaming voor hetgeen zij achter hen zien en de Nieuwe Wereld de glorierijke aarde van den komenden dag. Treffend heeft de begaafde dichteres Henriette Roland Holst de Nieuwe Wereld in communistischen zin bezongen in een gedicht:

De Oude en de Nieuwe Wereld.

De nieuwe wereld — zij is toch geboren, in bloed en tranen werd zij toch geboren, — maar z' is heel anders, dan wij dachten en van een Paradijs is niets aan haar. In haar leeft nog, dat wat wij allen haten, het vuil, de smaad en het bederf der eeuwen, — wij zei ven brachten 't mee, het leefde in ons— en verstikt met zijn monsterlijke groeisel het jonge zaad van dapp're Kameraadschap en Makkerliefde en Waarachtigheid. En toch, en toch — ons hart gaat naar haar [uit. [ 39.

Oudsten waren bij Israël, reeds vóór Mozes, de hoofden der stammen, geslachten en vaderhuizen (Ex. 3 : 16, 18; 4 : 29), welke het volk vertegenwoordigden (Ex. 12 : 3, 21). Deze vertegenwoordiging bleef als grondregel voor de staatsinrichting en het staatsbestuur behouden. Nog vóór het sluiten des verbonds koos Mozes op raad van zijn schoonvader, uit de hoofden der stammen (Ex. 18 : 21 v.; Deut. 1 : 13—18), de oversten over duizenden, honderden, vijftigen en tienen, en de ambtlieden. Uit de gezamenlijke oudsten werden er bij de wetgeving 70 gekozen, om het volk te vertegenwoordigen, Ex. 24 : 1, 9—11. Toen later voor Mozes de taak om het volk te leiden en te besturen te zwaar werd, vergaderde hij van de oudsten en ambtlieden 70 mannen, welke de Heere toerustte door Zijn Geest, om gezamenlijk den last des volks te dragen, Num. 11 : 16, 17, 24. Bij de oudsten bleef de leiding des volks berusten gedurende de ballingschap, Jerem. 29 : 1, Ezech. 14 : 5, 20 : 1, en na den terugkeer, Ezra 4:2 v., 5 : 9, Neh. 10 : 1. Volgens de Joodsche overlevering zou in de 70 oudsten, door Mozes gekozen, de oorsprong zijn te zoeken van den lateren Grooten Raad. [ 20.

Outrein (Johannes d') werd den 17den October 1662 te Middelburg geboren en twee dagen later aldaar gedoopt. Hij overleed te Amsterdam den 24sten Februari 1722. Eerst studeerde hij op de Latijnsche scholen te Breda en te Middelburg, waarop hij in 1680 naar de academie te Franeker toog. In 1681 verdedigde hij hier een proefschrift de lumine rationls. Na 4 andere disputaties promoveerde hij eerst tot magister artium en vervolgens tot doctor philosophiae (1682). De hoogleeraren Vitringa en Van der Wayen waren zijn door hem hooggeëerde professoren, 't Was d'Outrein, die, hoewel zijn gansche leven Coccejaan gebleven, straks met de dorre, gevoellooze Coccejaansche prediking in zijn dagen zou breken. Hij behoorde later tot de zoogenaamde nieuwe of ernstige Coccejanen. Mocht hij zelf als dichter weinig uitblinken, toch behoorde hij tot degenen, die in 't publiek de Psalmen van Datheen dorsten aan te tasten. In 1683 proponent geworden, deed hij den 25sten Februari 1685 zijn intrede in de kerk van Oost-