is toegevoegd aan uw favorieten.

Christelijke encyclopædie voor het Nederlandsche volk

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

PILATUS — PINKSTERBEWEGING

573

noesten vlijt. Hij was een eerlijk en oprecht mensch— Hij was liberaal van godsdienstige geloofsovertuiging, en gevoelde zich het meest aangetrokken tot de Erasmiaansche humanistische levens- en wereldbeschouwing. Hij had een ruim hart en respecteerde de gevoelens van anderen" (A. Eekhof).

Veel heeft Pijper geschreven. Wij noemen: Jan Utenhove. Zijn teven en zijne werken 1883 (Dissertatie); Geschiedenis der Boete en Biecht in de Christelijke kerk, Deel I, 1891; Bibltotheca ReJormatorla Neerlandica, 1903—1914, (dit werk gaf hij uit met Dr S. Cramer); Middeleeuwsch Christendom, De vereering der Heilige Hostie, De godsoordeeten, 1907; Handleiding tot de kerkgeschiedvorsching en Kerkgeschiedschrijving van J. G. R. Acquoy (2e druk) 1910; De Kloosters, 1916; Handboek tot de geschiedenis der Christelijke kunst, 1918; Het Modernisme en andere stroomingen in de Katholieke kerk, 1921; Beknopt Handboek tot de geschiedenis des Chrlstendoms, 1924; Martelaarsboeken, 1924. Voorts tal van bijdragen in het Nederlandsch Archief van Kerkgeschiedenis en tal van opstellen in het Theologisch Tijdschrift. Daarenboven vele redevoeringen. [ 24.

Pilatus, voluit Pontius Pilatus, procurator (Staten-Vertaling: stadhouder) van Judea en Samaria, 26—36 n. Chr., de vijfde sedert 6 na Chr., toen dit gebied onder het rechtstreeksch bewind van Romeinsche procuratoren kwam.

Pilatus heet bij Philo een man van onbuigzaam karakter, eigenmachtig en onverbiddelijk; omkoopbaar, gewelddadig; mishandelingen, wreedheden, terechtstellingen zonder voorafgaand rechterlijk vonnis en ondragelijke ruwheid worden hem ten laste gelegd.

Bij de Joden maakte hij zich gehaat door hun gevoelens niet te ontzien: terstond bij het begin van zijn optreden liet hij zijn soldaten bij nacht Jeruzalem binnenrukken met de veldteekenen, voorzien van beeldjes van den keizer; om de joden niet te krenken, werd dit in den regel niet gedaan. Gedrongen door het hardnekkig protest der Joden, liet hij tenslotte deze beelden toch weer verwijderen.

Ergernis gaf hij ook door geld uit den tempelschat te Jeruzalem te nemen voor den aanleg van een waterleiding. De klachten hierover smoorde hij tijdens een bezoek aan Jeruzalem met groote wreedheid in bloed.

Op soortgelijke bloeddorstige wreedheid duidt ook Luc. 13 : 1.

Tijdens het verhoor van Jezus toont Pilatus zijn onverschilligheid voor recht en waarheid; hoewel overtuigd van Jezus' onschuld brengt hij Hem aan het kruis, bevreesd voor des keizers ongenade, bewust van het vele, dat tegen hem zou in te brengen zijn (Joh. 19 : 12).

Een onbeschrijfelijk wreed optreden tegen de Samaritanen, van wie hij er vele bij den berg Gerizim liet ombrengen, kostte hem zijn ambt: de stadhouder van Syrië, Vitellius, zette hem af en zond hem naar Rome om zich te verantwoorden, 36 n. Chr. Hij kwam te Rome aan na den dood van den keizer, Tiberius. Allerlei legenden hebben zich om Pilatus gesponnen, o.a. dat zijn leven met zelfmoord zou geëindigd zijn. [ 27.

Pilgrim Fathers, een groep van omstreeks honderd om des geloofs wille uit Engeland uitgewekenen, die, na eerst een twaalftal jaren in Holland te hebben vertoefd, in 1620 naar Amerika trokken en daar den grondslag hebben gelegd van de Vereenigde Staten van Noord-Amerika.

Oorspronkelijk heetten ze Puriteinen (of ook wel Brownisten, naar hun leider Robert Brown), die de Church of England, de Engelsche Staatskerk, begeerden te zuiveren van de haar aanklevende gebreken. Toen dit hun niet gelukte, doch ze — integendeel — door Jacobus I werden vervolgd en met den dood bedreigd, namen ze in 1608 de wijk naar Holland, het eenige land, waar godsdienstvrijheid was te vinden. Eerst vestigden ze zich te Amsterdam, doch verhuisden reeds spoedig, in 1609, naar Leiden, alwaar ze 11 jaar verbleven. Vooral de naam van John Robinson, den predikant dezer pel. grims, die te Leiden is gestorven en in de Pieterskerk aldaar begraven, dient in dit verband te worden genoemd. Tenslotte deed echter de vrees, dat hun kinderen teveel van het Engelsche volkskarakter verliezen zouden, alsmede bezwaren tegen de Hollandsche Zondagsviering, die hun niet streng genoeg was, hen besluiten den Hollandschen bodem weer te verlaten en naar Amerika te gaan. Den 31sten Juli 1620 vertrokken ze met de Speedwell van Delfshaven naar Plymouth, vanwaar het zeilschip de Mayflower hen naar Amerika bracht, waar ze na een zeer moeilijke reis van verscheidene maanden in den staat Massachusetts aankwamen. Hier stichtten ze een vrije kolonie, welke ze naar hun oude vaderland New England noemden, en op den grondslag dezer kolonie, een grondslag van godsdienstige en burgerlijke vrijheid, is later de republiek der Vereenigde Staten van Noord-Amerika gesticht.

In 1920 is zoowel hier te lande, als ook in Engeland en Amerika, deze tocht der zoogenaamde Pilgrim Fathers naar Amerika plechtig herdacht. In Amsterdam en in Leiden houden enkele aangebrachte gevelsteenen de herinnering aan hun verblijf hier te lande levendig. [ 42.

Plnebas, zoon van Eleazar den priester, die door zijn richterlijke daad in een critiek moment voor het volk Israël (Num. 25 : 7, 8) de belofte ontving dat het Hoogepriesterschap van geslacht op geslacht onder zijn nakomelingen zou blijven (Num. 25 : 12, 13). Behoudens de periode van Eli, een tijd van verval voor de arke Gods, spreekt de heilige historie overal van de vervulling van deze belofte. [28.

Pinksterbeweging. De Pinksterbeweging is een nabootsing van het Pinksterfeest. De eerste sporen vinden we reeds in de 2e eeuw na Chr., in het Montanisme. Een zekere Montanus, pas tot het Christendom bekeerd, gesteund door twee profetessen, Maximilla en Priscilla, trad te Pepuza in Phrygië op als de beloofde Paracleet (Trooster), om uit de wegstervende kerk een gemeente van heiligen te redden. Visioenen, stuiptrekkingen, voorspellingen en het spreken in vreemde talen waren de verschijnselen, waardoor zij vele aanhangers wonnen. Na enkele verschijnselen in de Middeleeuwen, herleefde zij krachtig in de bekende