is toegevoegd aan uw favorieten.

De ontwikkeling der verbruikscoöperatie in Nederland

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

— 128 —

thans te worden nagegaan hoe de eigen-productie der Nederlandsche coöperatieve groothandelsvereeniging, welke tot nu toe van weinig omvangrijken aard is geweest, zich heeft ontwikkeld.

In 1899 werden de eerste plannen tot eigen-productie hier te lande door den N, C. B. overwogen x), hetgeen men ongetwijfeld voor een belangrijk deel mag toeschrijven aan den invloed der coöperatieve congressen en wel speciaal van het internationaal congres te Delft, waar de eigen-productie van de Engelsche Wholesale Society, die daarmede reeds in 1873 was aangevangen, een punt van bespreking had uitgemaakt.

Als eerste artikel, waarvan de productie ter hand genomen zou worden, werd zeep gekozen, vooral toen verschillende deelgenooten een voldoenden afzet waarborgden. Dat juist dit artikel genomen werd, vindt zijn oorzaak naast den betrekkehjken eenvoud der installatie m. i. hoofdzakelijk in den toestand, waarin de zeepfabrieken hier te lande in dien tijd vérkeerden. Vóór 1893 was het aantal zeepfabrieken in ons land gering geweest door den hoogen accijns. Doch na het genoemde jaar was een sterke toeneming van dat aantal te bespeuren, doordat afschaffing van den accijns een sterkevermeerdering van het verbruik met zich bracht. De productie werd evenwel te sterk uitgezet, wat den ondergang van vele der nieuwe fabrieken veroorzaakte en bovendien kwam door de scherpe concurrentie veel minderwaardig fabrikaat aan de markt2). Waar de afzet verzekerd was, besloot de A. V. van den N. C. B., waaronder de H.K. toenmaals nog ressorteerde, op 7 Juli 1900 tot oprichting van een eigen zeepzieder», waartoe in Augustus het gebouw van een geliquideerde zeepfabriek in de nabijheid van Delft werd gekocht, zoodat aan het einde des jaars de productie reeds in gang was.

Toen in 1906 de zeepfabrikanten een syndicaat vormden (44 van de 54 bestaande fabrieken traden toe) met het doel goede zuivere zeep te kunnen leveren door beperking der productie, zoodat de fabricage loonend bleef, hield de H.K. zich daarbuiten en maakte zich gereed eventueel den strijd met dit kartel aan te binden. Zoover kwam het

*) Jaarverslagen N. C. B. 1899/1900 en 1900/01.

*) Beschrijving van Handel en Nijverheid in Nederland, samengesteld onder leiding van Mr. J. C. A. Everwijn. 1912, bl. 494.