is toegevoegd aan uw favorieten.

De ontwikkeling der verbruikscoöperatie in Nederland

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

— 143 —

goede resultaten van de c. v. „Vooruit" te Gent*), nam het congres der sociaal-democraten in 1888 toch het besluit „den centralen raad der partij te ontheffen van de opdracht om de coöperatie te bevorderen", al zou niet „het vroeger tot stand gebrachte worden opgeheven"*). Daarmede was de beslissing tot bevordering der coöperatie, in het voorgaande jaar genomen, weder herroepen.

Deze scherpe afkeuring had tengevolge, dat in de volgende jaren de verbruikscoöperatie zoo goed als geheel uit de gedachte der sociaaldemocraten verbannen was. Het duurde tot 1897 alvorens deze door hen weer werd erkend.

Omtrent den toestand der arbeiderscoöperatie in het algemeen in den aanvang der negentiger jaren wordt nog eenig licht verschaft door de prae-adviezen, uitgebracht door C. H. Kouw en J. K. Jung op uitnoodiging van den N.C.B., nadat Mr. Elias in 1895 bij den bondsraad de kwestie der arbeiderscoöperatie had aanhangig gemaakt wegens den kwijnenden toestand, waarin die coöperatie verkeerde *).

De eerste prae-adviseur 4) gaf als oorzaak van deze malaise aan de tegenwerking van Christelijke en R. K. zijde, terwijl ook de sociaaldemocraten de coöperatie veroordeelden, daar zij die als „lapwerk" beschouwden. Daarnaast wees hij op de lage loonen, die den arbeider crediet deden nemen bij den kleinhandelaar, omdat de voordeden der verbruikscoöperatie nog steeds te weinig onder de arbeidersklasse bekend waren. Verbetering zou kunnen worden aangebracht door ontwikkeling van den arbeider. Meerdere samenwerking tusschen de verschillende standen was dringend gewenscht evenals verspreiding van kennis omtrent doel en beteekenis van de coöperatie door middel van eenvoudige voor arbeiders bevattelijke geschriften.

Jung toonde eerst aan, dat de Nederlandsche arbeider omstreeks

*) Bymholt t.a.p. bl. 533.

') Sociaal Weekblad 1889 No. 3.

») Jaarverslag N. C. B. 1895/96.

In 1892 was van de hand van B. H. Heldt, die met Postma en Kouw, allen bestuurders van het A. N. W. V., in 1890 een reis door België gemaakt had, een boekje verschenen „Instellingen op sociaal en coöperatief gebied in België", waarin de in België bestaande organisaties in extenso beschreven werden en welk geschrift onder de Ned. arbeiderscoöperatoren sterk de aandacht trok.

*) C. H. Kouw. Waarom coöpereert de Ned. werkman zoo weinig ? 1896.