is toegevoegd aan uw favorieten.

De leer der zielsvermogens

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HANDHAVERS DER VERMOGENSLEER

107

Ten slotte wordt ook afgewezen de 18e-eeuwsche innovatie: het gevoelvermogen, en eenigszins wordt het bezwaar gevoeld, dat bij de scherpe scheiding tusschen ken- en begeervermogen, het gevoelsleven, dat „tot de twee eerste groepen herleid kan worden", te kort komt Vandaar de erkenning, „dat een afzonderlijk onderzoek dier samengestelde zielstoestanden, zooals dit door de moderne empirische psychologie wordt ingesteld, onmiskenbare voordeden bezit", (a. w. Ij 14).J)

31. In het voorgaande bespraken we een vermogenspsychologie, die, hoezeer den invloed der nieuwere onderzoekingen vertoonend, toch zooveel mogelijk de behandelingswijze der oude vermogenszielkunde tracht te behouden. We komen er nu tot zulk eene, die wel met beslistheid het bestaan der vermogens verdedigt en de waarde van het aannemen daarvan in het licht stelt, maar anderzijds toch een grootere onafhankelijkheid van de oudere begrippen vertoont. Er schemert doorheen een besef van de moeilijkheden, die een behandeling der zielkunde volgens het vermogensschema oplevert, terwijl toch weer in hoofdzaak deze behandeling wordt gevolgd.

We bedoelen de reeds genoemde Beginselen der Psychologie van prof. bavinck.a) Ook hier weer moeten we veel, dat waardevol is, voorbijgaan, om slechts te letten op wat voor ons onderwerp van belang is.

Gemakkelijk is nog bij Bavinck te zien den invloed van de Aristotelische beschouwingen. Maar geheel van harte gaat dit niet. Wel wordt ook van de ziel gesproken als van den vorm van het lichaam (bl. 42), maar tegelijk wordt verklaard, dat hiermee weinig meer gezegd is dan de innige vereeniging van ziel en lichaam; zoodat dan ook beide afzonderlijke substanties worden genoemd. Wel wordt de ziel van het dier tegenovergesteld aan die van den mensch als niet-zelfstandig (bl. 39), maar toch wordt diezelfde dierenziel iets geestelijks genoemd (bl. 38). Wel wordt onderscheid gemaakt tusschen lagere en hoogere vermogens en moeten de laatste dienen om het bizonder karakter der menschenziel duidelijk te maken

') Andere psychologische handboeken op denzelfden grondslag zijn o. a. die van Vogels en Aenqenent-Wesselinq in ons land, Mercier in België, Haqemann-Dyroff in Duitschland.

2) Geciteerd wordt naar den 2en druk. Kampen 1923.