is toegevoegd aan uw favorieten.

Het adatrecht van Bali

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

244

die ingewikkelde fictie tegenover de eenvoudige nuchtere werkelijkheid?"

Bij 2°. Naast de reeds besprokene vallen nog de tempelbesturen te vermelden. Het geheele eiland Bali is bestrooid met onoverdekte Hindoetempels (poera's). Deze tempels zijn meestal verbonden aan een al of niet rechtsgemeenschap vormende groep, de sanggah of huistempel (pemeradjan bij aanzienlijken) voor de familie, de poera iboe -dadia of -pemaksaan", oorsprongstempel, aan eene geslachtsvereeniging *), de poera désa of -balé agoeng, de poera. poeseh (dorpsoorsprongstempel) en poera dalem, de doodentempel, aan eene désa 2), de poera bedoegel aan een soebak, de poera pengoeloen siwi aan een damgebied en hébben er voorheen désafederaties bestaan, dan is juist de plichtsvervulling ten opzichte van één tempel de groote band geweest. Van dit geheele tempelwezen is overigens nog bitter weinig bekend, doch het laat zich aanzien, dat een onderzoek daarvan voor het verkrijgen van eenig inzicht in de oud-Balische samenleving niet weinig vruchtdragend kan zijn.

Ofschoon de bendésa, als dorpshoofd bemoeienis heeft met de dorpstempels is het verkeerd, hem tot het tempelbestuur te rekenen "). Dit bestaat voor iederen tempel uit een pemangkoe of mangkoe ook wel „djoeroe sapoeh ida Batara", in het Hollandsen tempelwachter genoemd, in de oogen der bevolking een gewichtig personage. Deze tempelbeambten worden door de goden aangewezen, meestal is het de weduwe of zoon van den laatsten mangkoe, die de déwa's er voor uitkiezen4). Friederich trof onder de mangkoe's in Badoeng ook Wésija's aan °).

De mangkoe is tevens meestal deelbouwer of pandhouder van de laba poera (tempelgrond), geniet soms.een ambtsveld") en scheen vroeger wel een aandeel in de landelijke inkomsten te genieten 7). Verder geniet hij offergaven (kaoes, daksina) en vrijdom van heerendiensten en in de gemeenschappen, waaraan de onder zijn beheer staande tempel verbonden is, vrijstelling van gemeentediensten.

Bij 3°. „Ook in bestuursaangelegenheden komt eedzwering onder de Baliërs voor: de désalieden verbinden zich in den dorps-

1) Een voorbeeld van zoo'n geslachtstempel is de poera Ksatrija - te Dèn Paser, blijkbaar het gemeenschappelijk heiligdom van de 800 goesti's van Pametjoetan, waarover Friederich, II, blz. 36, het heeft. *) Zie verder Adatrb., XV, blz. 6. *) Adatrb., XV, blz. 58. •) v. B. Waanders blz. 111. •) Friederich, I, blz. 58, id. Oesana blz. 217. •) v. B. Waanders blz. 111, Adatrb., XV, blz. 58. ») v. B. Waanders blz. 171, Kertasima blz. 222.