is toegevoegd aan uw favorieten.

De pijnbank in de Nederlanden

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

45

ook omdat het uitdrukkelijk in het wetboek van keizer Karei stond en gepropageerd werd door schrijvers, die zich op de Carolina beriepen, mag als zeer waarschijnlijk worden aangenomen. Het artikel bepaalt: dass niemant auff eynicherley anzeygung, argkwons warzeichen oder verdacht, entlicht zu peinlicher straff soll verurtheijlt werden sonder alleyn peinlich mag man darauff fragen, so die anzeygung gnugsam ist, dann soll jemant entlich zu peinlicher straff verurtheylt werden, das muss auss eygen bekennen oder beweisung (waaronder men te verstaan heeft bewijs door rechtstreeksche getuigen) beschehen und nit auff vermutung oder anzeygung.

De derde groote rechtsbron door ons te raadplegen zijn Philips' Ordonnantiën, die geroepen waren rechtseenheid en rechtszekerheid te brengen, de Ordonnantie op dé Crimineele Justitie van 5 Juli, de Ordonnantie op den Stijl van 9 Juli 1570. Het spreekt vanzelf, dat zij onder den invloed staan der Romanisten; zij schrijven een processum inquisitorium voor, waarvan de grondslag ligt in art. 7 van laatstgenoemde Ordonnantie: „Dat in criminele zaken ende materiën geprocedeert sal worden van officie wegen, om de oprechte waerheyt vanden feyte te ondersoucken".

Deze Ordonnantiën hebben onbetwist gegolden tot 1576, de Pacificatie van Gent. De Bosch Kemper leert, dat zij in haren vollen omvang toen zijn geschorst1). Voorda daarentegen, zich aansluitende bij Bort (Tractaat van Crimineele Zaken tit. 5 num. 61), is van oordeel, dat die schorsing alleen betreft het punt van ketterij en de gevolgen daarvan en alle overige bepalingen der ordonnantiën hare kracht van wet niet hebben verloren8). Hij beroept zich op art. 5 van de Pacificatie, luidende aldus: „Ende op dat middelertijdt niemandt lichtelick en stae tot eenigen begrijpe, captie ofte perikele, sullen alle Placaten hier voortijts ghemaeckt ende gepubliceert op 't stuck vande Heresie: Midtsgaders die Crimenele Ordonnantie bij den Hertog van Alve gemaeckt ende het gevolch ende executie van dien, ghesuspendeert werden, tot dat by de generale Staten anders daer op gheordonneert zy, welverstaende datter egeene schandale en gebeure in maniere voorsz."*). Het beroep op dit artikel is m.i. zwak, omdat hier gesproken wordt van de Crimineele Ordonnantiën zonder eenige beperking en deze genoemd worden na de woorden „op 't stuck van de heresie". Had men de Ordonnantiën willen schorsen alleen

4) Het Wetboek van Strafvordering, Inleiding bl. XCVII. 8) De Crimineele Ordonnantiën. Verhandeling bl. 10. 3) Groot Placcaatboek van Cau I bl. 4.