is toegevoegd aan uw favorieten.

De Vereenigde Staten van Europa en de taak der juridische en economische wetenschappen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

14

die misschien had kunnen worden voorkomen, door het werkzame deel van den samengestelden factor te eUmineeren.

In andere gevallen kan de factor ook slechts een deel van de elementen, die wij voor een goede constructie zouden noodig hebben, bevatten.

Wanneer de analyse dient om onszelf of anderen ten opzichte van bepaalde factoren te doen streven, dan zal het streven bij te ruime factoren eveneens veel kwaad kunnen doen of gedeeltelijk overbodig kunnen zijn.

Zijn de factoren onvolledig in de analyse weergegeven, dan wordt het gewenschte streven veelal eveneens onvolledig, soms geheel ondoeltreffend.

Ofschoon Prof. Treub door zijn aprioristische beschouwing van volk een uiterst belangrijk deel van het onderzoek geheel verwaarloosde en overigens ook in die mate onvolledig was, dat een onderzoeker naar maatschappelijke verschijnselen zich daarvoor moest schamen, kwam hij toch evenals ieder, die denkt, tot een voorstelling van een zekeren opbouw van verschijnselen.

Er is oorlog.

De oorzaken van dien oorlog bestaan in gedragingen van menschen. Onder die menschen zijn er, die doeleinden najoegen, die ook onder de actueel gesanctioneerde verhoudingen niet toelaatbaar geacht kunnen worden. Die menschen waren schuldig.

Er waren ook velen, die gehoorzaamden aan bevelen van hen, die gerechtigd tot bevelen moeten worden geacht. Wij zullen nader moeten overwegen of deze schuldig waren.

Er waren ook velen, die zich zoodanig uitten, dat zij de mogelijkheid voor het ontwerpen der misdadige plannen vergrootten en aan de uitvoering indirect steun verleenden. Onder dezen zijn zeker schuldigen.

Prof. Treub vormt een schuld-oordeel ten opzichte van de strevingen van het geheele Duitsche volk en een dergelijk oordeel is oorzaak geweest van ontzaggelijk veel kwaad, dat niet in het minst gemotiveerd was.

Onder de oorzaken van den oorlog waren effect brengende factoren van allerlei aard, directe en indirecte. Daar was een