is toegevoegd aan je favorieten.

Kerk en oorlog

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

4

Protestantsche landen, en dit houdt grootendeels de verklaring in van de huidige „impotence of the Church".

Wie hietvan een overtuigend en indrukwekkend gedocumen* teerd getuigenis vernemen wil, leze het omvangrijke werk van den Berlijnschen wijsgeer Ernst Troeltsch: „Die Soziallehren der Christliche Kirchen und Gruppen", waarvan een Engelsche hoogleeraar zeide, dat Troeltsch met dit boek „een onmetelijke schuld" van erkentelijkheid op de christelijke theologie had geladen. De laatste groote poging, na de Roomsche middel» eeuwsche, om een christelijke ethiek te geven voor het sociale leven, is de Calvinistische der 17de eeuw. Maar in den modernen, commercieelen, industrieeren, kapitalistischen en militaristischen tijd heelt ook deze laatste christelijk-sociale ethiek haar gezag en richtend woord verloren. De samenleving heeft zich daardoor van de Kerk en haar ethiek losgemaakt en gaat haar eigen gang. Onder het gemis van een christelijksociale ethiek, die past op onzen tijd, en onder de daaruit volgende zedelijke begripsverwarring, lijden Kerk en samenleving veel meer dan zij zich bewust zijn.

Daar zijn er geweest, die dit reeds lang hebben ingezien. Reeds in 1903 schreef de Duitsche liberaal Frfedrich Naumann, dat „de naastenliefde temidden van den op geld ingerichten, kapitalistischen modernen tijd aan invloed en werkkracht heeft verloren" 1). En Harnack, de groote theoloog en vriend des keizers bedoelde hetzelfde, toen hij in 1900 verklaarde: „Doof den loop, dien de geschiedenis heeft genomen, is een groot gebied aan den dag getreden, waarop de christelijke broederzin zich nog geheel anders moet verwezenlijken dan hij het in vroegere eeuwen heeft erkend en vermocht: het sociale. Hier ligt een geweldige taak" Naumann heeft met zijn „evangelisch-soziale" vrienden die taak aangegrepen maar haar na jaren van hard werken en strijden moeten opgeven. Wie op metaal bijt, bijt zijn tanden stuk, en wij leven nu eenmaal in een metalen eeuw, een eeuw van machines, kanonnen en geld. De natuurlijke zelfzucht van menschen en

1) Briefe über Religion, 7de druk, p. 26, 27.

2) Wesen des Christentums, Slot.