Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

4

mische geschillen werden veroorzaakt1), was een reden te meer om deze politiek vol te houden.

Ook in ander opzicht volgde Engeland met ver vooruitzienden blik een economische politiek, die in Nederland eerst in de 19e eeuw zou worden toegepast*), door n.1. in de koloniën te zien niet alleen een productieland van koloniale waren, maar ook een afzetgebied voor de inheemsche industrie. Dat in Holland dit stelsel niet werd toegepast, kan misschien het best verklaard worden uit de eenzijdige samenstelling van de directieder Oost-Indische Compagnie en van het staatsbestuur, waarvan hierboven reeds sprake was.

Door die nijverheidspolitiek *) wist Engeland een breede basis voor zijn industrie te scheppen, zoodat het niet alleen den Hollandschen koophandel en scheepvaart voor een groot deel wist te verdringen, maar ook op industrieel terrein een geducht concurrent worden kon.

Reeds aan het eind der 17de eeuw werd in vele takken van handel beseft, dat er terrein werd verloren. De verheffing van den stadhouder op den Engelschen troon bracht niet de vurig verlangde opheffing van de Acte van Navigatie; bovendien werd het land meegesleept in de kostbare en bloedige Fransche oorlogen, waarbij eigenlijk de eenige buit was de bevestiging van de suprematie der beide zeemogendheden over België en de duurzame sluiting van de Schelde.

De uitputting van de schatkist door den krijg, de oorlog in het Noorden, waardoor de handel groote schade leed, de zoo even genoemde Engelsche mededinging en het ontstaan van een eigen handel in Frankrijk en andere landen maakten in het begin der 18de eeuw eene herziening van de in- en uitgaande rechten, de bron van inkomsten der Admiraliteiten, die de oorlogsschepen hadden uit te rusten, noodzakelijk.

Ondanks den grooten naijver tusschen de belanghebbende steden, waardoor eindelooze deliberatiën noodzakelijk werden,

<) Wealth of Nations, Book IV, Ch. II.

!) Met de oprichting der Ned. Handel Mij.

8) Vooral ten opzichte van de textielnijverheid.

Sluiten