Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

4

6 graafschappen: Vlaanderen, Artois, Holland, Zeeland, Henegouwen, Namen.

i markgraafschap: Antwerpen. ' 2 heerlijkheden: Mechelen en Friesland.

Het eenige Noord-Nederlandsche gewest, hetwelk zelfstandig staat tegenover de Bourgondische macht, is Gelder. Karei de Stoute breidt zijn gezag ook óver dit gewest uit en wordt in 1473 als heer van Gelder erkend. Maximüiaan en Philips de Schoone weten hun gezag in Gelder te handhaven. Na den dood van Philips den Schoone begint Karei van Egmond, hertog van Gelder, een vinnigen strijd tegen het Bourgondische gezag.

De omstandigheden waren hem daartoe gunstig. Maximiliaan trad voor de tweede maal op als regent, ditmaal voor zijn kleinzoon Karei, doch moest als Duitsch keizer het bestuur over den Nederlanden vrijwel geheel overlaten aan de landvoogdes Margaretha van Savoye. En ook toen Karei V zelf de regeering had aanvaard en zijn grootvader in 1519 als Duitsch keizer opvolgde, belette zijne groote Europeesche staatkunde hem meermalen voldoende aandacht te schenken aan zijne Geldersche belangen. Zoo is het te verklaren, dat de Geldersche hertog tijdens Karei V een tijdlang tevens Friesland, Groningen, Overijsel, Drenthe en een deel van Utrecht overheerschte. Deze gebieden behoorden nog niet tot den Bourgondischen Staat, toen Karei V in 1515 zelf het bestuur in handen nam. Hij volgt op in dezelfde gewesten als Karei de Stoute (behalve natuurlijk het stamland Bourgondië); dat zijn de z.g. patrimoniale gewesten. Het eerst voegt hij Friesland bij zijn rijk (1524). Kort daarop in 1528 draagt de bisschop van Utrecht aan Karei V het wereldlijk gezag (de temporaliteit) over. In hetzelfde jaar erkent de hertog van Gelder Karei V als heer van Utrecht en Overijsel, en als opvolger in Gelder, Groningen en Drenthe. Daarmede is de strijd met den Gelderschen hertog echter nog niet ten

Sluiten