Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lichamelijk en zintuigelijk gewaarworden 329

De eerste vormt mèt de zielswerking de twee factoren, waarvan de gewaarwording eerst het product is. Zoo is het Gods ordinantie voor het ontstaan der gewaarwordingen

in onze ziel. . . ,

Wat in ons waarneemt en dus ook gewaarwordt, is de ziel.

Zoo leert het ook de Schrift.

Wanneer Jeremia de ontroering zijner ziel beschrijft bij de nadering van den vijand uit het Noorden tegen Juda en Jeruzalem, zegt hij: „want gij, mijne ziel, hoort het geluid der bazuin en het krijgsgeschrei (Jeremia 4 : 196).

Niet het oor, maar de ziel hoort.

III.

LICHAMELIJK EN ZINTUIGELIJK GEWAARWORDEN.

En zij gevoelde aan haar lichaam, dat zij van die kwaal genezen was.

Markus 5 : 29.

Kan de ziel, in haar vereeniging met het lichaam, onder bepaalde omstandigheden op tweeërlei wijze werken, het is dit tweeërlei vermogen, dat wii onderscheiden als ken- en wilsvermogen.

Bü ons onderzoek naar de vaste ordeningen, de ordinantiën des Heeren, waarnaar het kenvermogen werkt, vonden wij, dat de elementen of bestanddeelen onzer kennis, zoo omtrent ons lichaam als omtrent de buitenwereld, onze gewaarwordingen zijn.

Wij hebben mitsdien allereerst de vaste ordeningen voor het ontstaan en wezen onzer gewaarwordingen na te gaan.

Over die gewaarwordingen in het algemeen ging het reeds in het vorig hoofdstuk. , . , , ,

Wii vonden toen, hoe zij èn door het lichaam èn door de ziel ontstaan. Door een beweging van onze hersenen, op hare beurt ontstaan uit een trilling van onze zenuwen, bepaald onze gevoelszenuwen, door in- ot uitwendige prikkels; maar ook door een werking onzer ziel, die deze hersenbeweging opneemt.

Wii hebben daarbij wèl leeren onderscheiden tusschen de gewaarwording en het „gevoel" dat haar begeleidt, vergezelschapt, en er nadruk opgelegd, dat beide niet hetzelfde zijn. ^

Bij de gewaarwording „werkt", bij een gevoel lijdt, ondergaat de ziel.

Dit kwam ook uit, waar wij vervolgens bespraken het onderscheid bii de gewaarwording tusschen haar inhoud, haar sterkte en haar toon.

Het is de ziel, die de eigenaardige, door haar opgenomen, hersenprikkeling haar inhoud geeft als kleur en klank, als smaak en geur. Is

Sluiten