Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

82

ZONDAG XXVIII. HOOFDSTUK II.

Toch hebben daarom deze Agape's in de eerste kerken nog lang stand gehouden. Wel niet meer dagelijks gelijk in den eersten aanvang. Maar men vond het dan toch lieflijk, een of meermalen per jaar met heel de gemeente aan te zitten. Om misbruik te voorkomen heeft men toen eerst als regel gesteld, dat nooit het Avondmaal op de Agape volgen mocht maar er aan moest voorafgaan; en daarna dat Avondmaal en Agape apart moesten gevierd worden. Dan braken de vervolgingen wel telkens het vieren van zulk een Agape af; maar zoodra de vervolging ophield, keerde aanstond de drang om zulk een Agape te vieren terug. Zelfs in Augustinus' dagen pleegden ze dan ook nog gehouden te worden. Naar gelang echter, bij het finale ophouden der vervolgingen, de gemeenten in aantal wiesen, werd het steeds minder mogelijk, om allen in het ééne kerkgebouw aan te doen zitten. Vandaar dat toen al spoedig de regel in zwang kwam, om in de kerken alleen het Avondmaal te vieren en de Agape's in particuliere zalen te houden. Zoodra het echter daartoe kwam kon het ook niet anders of de Agape's moesten verloopen. Nu toch kwam niet meer heel de gemeente samen, maar alleen zekere groep uit de gemeente, die daarvoor een zaal in gereedheid bracht. En zoo kon het niet anders, of deze kringen moesten zich al meer splitsen en inkrimpen, tot er ten slotte niets overbleef, dan de gezellige bijeenkomsten van die leden der gemeente, die meer intiem met elkander pleegden om te gaan. Na de achtste eeuw hoort men van deze Agape's dan ook niets meer en ook in hetgeen sommige Hernhuttersche kringen boden, leefden ze toch niet in eigenlijken zin weer op.

Dat ze echter nog zoo lang stand hielden, verklaart zich uit de instelling van het heilig Avondmaal. Immers het Sacrament van het Avondmaal was niet als afzonderlijke plechtigheid ingesteld, maar sloot zich bij de instelling van een anderen maaltijd aan. Jezus ging niet opzettelijk met zijn jongeren aanzitten, om het Avondmaal in te stellen; maar, toen Hij met hen aanzat, en op gewone wijze spijs en drank gebruikte, toen heeft Hij van dien gewonen disch het brood en den beker genomen, en met dat brood en dien beker het Sacrament ingesteld. Dit nu verleidde de Oude Christelijke kerk, om ook zelve het Sacrament liefst aan een gewonen maaltijd te bedienen. Men spijsde dan eerst saam, en na gegeten en gedronken te hebben, stond er een in hun midden op, om den Dood des Heeren te gedenken. Iets wat schoon en plechtig was, zoolang de toon in de kerk hoog en heilig genoeg gestemd bleef, om zulk een overgang te kunnen dragen; maar wat tot ontheiliging moest leiden, zoodra die toon zonk. Daarom voerde men toen de gewoonte in, om eerst het Sacrament te vieren, en daarna saam te middagmalen; tot ook dit on-

Sluiten