Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

238

ZONDAG XLHI. HOOFDSTUK II.

Doch al moet dit leven der verdichting in dien zin als een gave Gods geëerd, toch mag niet voorbijgezien, dat juist deze gave der verdichting de groote kracht is, waarvan de zonde zich bedient, om haar leugen te stoffeeren en ingang te doen vinden. Bestond het vermogen der verdichting niet, zoo zou de leugen geen macht in het leven zijn geworden, en het is juist om dezen stam der verdichting dat de leugen zich als woekerplant slingert. Men merkt dan ook wel, hoe moeilijk het voor kunstenaars, en met name voor schouwspelers is, om mannen van karakter te blijven en een gezonden sterken zin voor waarheid te behouden. De zonde heeft ook geheel het gebied onzer verbeelding bezoedeld, en het is bepaaldelijk in de neiging tot de leugen dat deze bezoedeling uitkomt. De schouwburg Heeft feitelijk in het algemeen de strekking, om den waarheidszin te ondermijnen, gelijk dan ook de uitkomst leert, dat de komedie nooit bloeide in landen en onder kringen, waarin op waarheid sterk gelet werd, en dat omgekeerd juist Italië en Frankrijk, die zoo ontzettend door de zonde der leugen in hun nationaal bestaan zijn aangetast, de schouwburg steeds het machtigst bloeide. Doch ook in den roman steekt ten opzichte van den waarheidszin een niet te miskennen gevaar. Niet alsof het op zichzelf ongeoorloofd ware een verhaal te verdichten. Menige gelijkenis van Jezus toch is op zichzelf evenzoo een verdicht verhaal. Als Jezus b.v. spreekt van de tien maagden, bedoelt -hij volstrekt niet, dat dit zoo feitelijk gebeurd was, maar begreep elk hoorder, dat Jezus dit zoo voorstelde. Daarin steekt het kwaad dus niet, en de vrucht die deze verdichte verhalen voor karakterteekening, voor de schildering van historische toestanden enz. hebben opgeleverd, is waarlijk niet gering. Maar het kwaad ontstaat hier door de overdrijving. Het wordt alles roman. Men leest bijna niets anders. Soms brengt men meer uren van den dag in zijn romantische wereld, dan in zijn eigen huiselijk leven door. Die romans moeten, om te boeien, dan overprikkeld worden. Ze leiden u in allerlei gespannen, vaak zondige en onreine toestanden binnen. Ze laten u zien en hooren, wat God 'in het werkelijke leven u spaart, om uw ziel rein te houden. En zoo wordt de grens tusschen verdichting en werkelijkheid voor u ten leste zwevend. De verdichte wereld krijgt de overhand in uw overleggingen. Het werkelijk leven wordt u bijzaak. Dat is te laf, niet pikant, niet interessant genoeg. En het einde is, dat ge onder den indruk dezer romantische verdichting, zelf een soort roman in uw léven poogt af te spelen. Mannen en vrouwen van ernstig karakter zullen het lezen van romans dan ook onder tucht stellen, zoo voor zich als voor hun kinderen. Vooreerst zal men keuren wat men wel en wat men niet leest. Maar ook, de goede romans zullen geen dagelijksch brood

Sluiten