Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

IV.

Het is zeer begrijpelijk, dat het doodsverlangen in de romantische beweging reactionnair kon worden en zich kon uiten door een levensnegatie, welke de afsterving bewust prediken ging en het gevolg: de berusting in de ellende, ook consekwent aanvaardde. Daarvan is niet zelden uit zuiver politieke overwegingen geprofiteerd geworden, en men ging er toe over, de levensnegatie aantrekkelijk te maken door de materialistische beloften eener ongestoorde hemelvreugde. Wanneer Luther den bekenden brief schrijft aan zijn zoontje, waarin hij van den hemel zegt: „Ik weet een fraaien, prettigen tuin, waar een menigte kinderen af en toe worden binnengelaten. Ze dragen kieltjes met goud, en rapen appels op onder de boomen, en peeren, en kersen, en abrikozen, en pruimen. Ze zingen, springen, en hebben veel plezier; en geen wonder, want ze rijden op mooie kleine paardjes met gouden toornen en zilveren zadels" — dan glimlachen we om dit kindersprookje, maar geen oogenblik zijn we geneigd te gelooven, dat Luther hier meende, de werkelijkheid te beschrijven: voor ieder is dit fantasie. Zoodra echter eenige vage verbeelding, wordt aangewend, om de zieligen waarlijk te doen gelooven aan haar realiteit, ontstaat de politieke corruptie, waaraan de kerk herhaaldelijk deelnam. Aan de andere zijde echter kan het doodsverlangen voortkomen uit een niet bevredigde behoefte aan levenslust. Vele pessimisten zijn teleurgestelde optimisten, en menig mensch, die op

25

Sluiten