Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

GANDHI

179

Uiterst ontactisch en wreed richtte deze, den 13en April, onder een tot een meeting saamgestroomde menigte, een verschrikkelijk bloedbad aan. De regeering keurde deze daad streng af, maar het gebeurde was niet ongedaan te maken. De verontwaardiging werd algemeen. De slapenden werden wakker. De heethoofden stookten het vuur allerwege op. Een golf van nationalistische gezindheid ging over het geheele land.

En op heel deze alzoo ontketende beweging heeft nu Gandhi zijn stempet gezet.

Tengevolge van de Rowland-Act verloor hij zijn vertrouwen in de bedoelingen van de Regeering. Nu begint zijn verzet.

Het begon met het uitschrijven vaneen „hartal", een algemeene vast- en bededag, met een laten rusten van allen arbeid.

Evenwei, hij wekte er maar te meer geesten door op, die hij later niet kon bedwingen. Gandhi was afkeerig van alle geweld, maar het lagere volk volgde zijn natuurlijke Instincten.

Toen stelde Gandhi zich tot eerste doel om het volk de beteekenis van lijdelijk verzet te leeren. Spoedig ging het niet. Maar op den duur won hij terrein. Hij vereenigde deSwaraj-beweging der Hindoes en de Kalifaatsbeweging der Mohammedanen en won die voor zijn idealen.

Op het congres van Allahabad (Juni'20) werd de eenheid aller Indische rassen geproclameerd en het vertrouwen en de gehoorzaamheid aan de regeering opgezegd.

Als volksleider werd Gandhi van dien tijd aan op de handen gedragen en als heilige vereerd.

Hij predikte geweldloos lijdelijk verzet en de non-coöperation, het weigeren van alle samenwerking met het Britsche gezag, met de uiterste consequentie daarvan: het opzeggen van de staats¬

lui gcmjKe genoorzaamneia (civil aisobedience).

Op het Indisch Nationaal Congres van Calcutta, September 1920, werden beide als de eenige uitweg voor Indië aanbevolen.

Met non-coöperation bedoelde men niet anarchie of wanorde, maar het wapen in den strijd tusschen recht en onrecht, de macht van het licht en de macht van de duisternis.

Zij omvatte ontzaglijk veel. Alle gemeenschap jmet de Engelsche samenleving zou worden afgesneden. Alle staatsambten zouden worden neergelegd, alle ridderorden opgegeven, alle officiëele uitingen van den Staat genegeerd. Van de rechtbanken zou men geen notitie meer nemen; de kinderen zouden niet meer naar de staatsscholen gaan; alle contact met de officiëele wereld zou verbroken worden. Bovendien zou een levenshouding worden aangenomen, die de Indiërs onafhankelijk zou maken van de Europeesche gewoonten. Alle buitenlandsche goedegen zouden worden geboycot; de mannen moesten uit de fabrieken weg en terug naar het land; de vrouwen naar het spinnewiel en het weef■etouw.

Aan dit systeem kleven groote fouten aan. Huisvlijt is goed; zij verhief vele armen. Maar men kan in onze eeuw niet meer buiten de goederen der groot-industrie. Zich plaatsen buiten de rechtspraak leidt tot anarchie. Niet gebruik Baken van het onderwijs bevordert gemis aan ontwikkeling.

Ook deden lang niet allen mee; en die meededen onthielden zich lang niet altijd van bruut geweld.

Bij het bezoek van den Prins van Wales braken ernstige ongeregeldheden uit; Gandhi gevoelde er zich innerlijk diep door gekwetst en legde zichzelf als boete een afzonderlijken vastendag per week op.

In 1921 kwam het Nationaal Congres in jaarlijksche zitting te Ahmedabad samen. Gandhi werd tot dictator benoemd. Schriftelijk stelde hij nu den onderkoning, Lord Reading, in staat van beschuldiging en formuleerde hij zijn eischèn. De Regeering moest afzien van geweld en alle onwettige onderdrukking, de wegens geweldloos verzet gestraften in vrijheid stellen, enz. Zoo niet, dan stonden veertigduizend mannen en vrouwen gereed om vrijwillig in de gevangenis te gaan.

De Regeering waarschuwde hem en bovendien was een nieuwe bloedige botsing, die te Chauri Chaura plaats vond, een waarschuwing voor hem dat zijn eigen volk niet rijp was voor het leven naar de beginselen die hij predikte. Hi] kwam nu voor de vraag te staan: óf door te gaan óf — althans voorloopig — den strijd op te geven en zich terug te trekken. Nazwaren zielestrijd koos hij het laatste; gaf van zijn houding rekenschap in een uitvoerigen brief aan zijn volk en trok zich verdrietig in zijn Ashram terug.

10 Maart 1922 werd hij gearresteerd, als degene die zoovele hartstochten onder het volk ontketend had. De rechter die hem veroordeelde, zeide geloof te schenken aan zijn eerlijke bedoelingen, maar niet te begrijpen hoe Gandhi niet had doorzien dat de opgeruide massa zoo-

re™ vcruer zou gaan aan ntj persoonlijk wilde. Hij werd veroordeeld tot zes jaren gevangenisstraf. Hiermee is tevens de periode van het geweldloos lijdelijk verzet in Indië afgesloten.

Na nog geen volle twee jaren werd Gandhi (ter gelegenheid van een operatie) in vrijheid gesteld. Toen moest hij opmerken de verloochening van zijn non-coöperation-program door breede scharen der bevolking en de voortdurende en toenemende oneenigheid tusschen Hindoes en Mohammedanen.

Februari 1929 kwam hij vrij. Reeds in September besloot hij na een bloedig saamtreffen tusschen Mohammedanen en Hindoes in Kohat, om, als boete voor zijn volk, een en twintig dagen te vasten. Hij verzwakte er zeer door, maar de eenheid van godsdienst werd er niet door bevorderd.

Een nieuwe partij was gevormd: de Swarajpartij (Swaraj is: volledig zelfbestuur), die den strijd met politieke middelen wilde voeren en van non-coöperation niets wilde weten. De Regeering trad streng tegen haar op. Toen bleek toenadering tusschen Gandhi en deze nieuwe partij noodzakelijk en heeft Gandhi, al bleef hij voor zich persoonlijk van het doeltreffende zijner inzichten overtuigd, niettemin toegegeven. De leider der Swaraj-partij, Das, werd December 1924 leider van het verzet, maar overleed reeds Juni 1925, waardoor nieuwe onzekerheid ontstond.

In 1927 ondernam Gandhi een collectereis door

Sluiten