Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

4

praeadvies VaM

Grey poogt den strijd te localiseeren — sluiten achtereenvolgens Parijs, Amsterdam, St. Petersburg, Londen, New-York en Berlijn de deuren hunner effectenbeurzen.

Den 31stcn Juli behelst het Staatsblad twee beteekenisvolle Koninklijke Besluiten:

het "minimum der verplichte metaaldekking van alle opéischbare schulden bij de Nederlandsche Bank wordt op 20 °/0 verlaagd, eene halveering van het percentage bij Kon. Besl. van 16 April 1864 vastgesteld;

de uitvoer van gouden munt of goudmuntmateriaal wordt verboden. Dit verbod, bij welks uitvaardiging de regeering, door geene wetsbepaling geschraagd, vooruitliep op de wet van 3 Aug. (S. 344), gepaard aan de bij de wet van 3 Aug. (S. 845) der regeering gegeven bevoegdheid de Nederlandsche Bank de betaling harer biljetten te doen opschorten (bevoegdheid, waarvan geen gebruik is gemaakt), had het effect, als kreeg het bankbiljet een gedwongen koers. *

Bij ons en in de overige landen alom disconto-verhoogingen — Japan uitgezonderd. Alom moratoria of maatregelen, die voor een bepaald gebied de essentialia van een moratorium bevatten, b.v. doordat zij belemmeren de inning van wisselschulden, als in üuitschland, of-de opvordering — als bij ons — van gelden uitgezet tegen onderpand van fondsen.

In 1870 hoogstens eenige weken van paniek.1) In 1914 eene crisis en wel de heftigste, die de geschiedenis tot heden heeft geboekstaafd."

De omstandigheid, dat aan den vooravond der oorlogsverklaring in 1914 men kon voorzien, dat de oorlogsfakkel — eenmaal ontstoken — meerdere rijken dan in 1870 in vlam moest zetten, kan niet uitsluitend en alleen veroorzaken eene economische crisis, zoo heftig, als bij vorige Europeesche oorlogen ongekend. Het moet dan ook worden geweten aan de huidige structuur van handel en verkeer, die sedert 1870 dermate is veranderd, dat eene gebeurtenis van nagenoeg gelijke politieke beteekenis thans veel dieper sporen moet trekken in den economischen akker als voorheen. Ook voor het verder betoog, waar toch de aanleiding en de aard van de crisis van 1873 moeten worden verklaard, is het nuttig, bij de crisis van 1914 een oogenblik stil te staan.

i) Eerst na de nederlagen bij Saarbrücken, "Weissenburg, Woerth en Spicbern staakte .de Fransche Bank hare speciebetaling, werd de opeischbaarheid van papier, vervallende van 11 Aug. tot 20 Sept., eene maand uitgesteld en de gerechtelijke vervolging van burgers onder de wapens gedurende den oorlog opgeschorst.

Sluiten