Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

8

staatssocialisme worden beschouwd. De mercantüisten jgingen van het beginsel uit, dat het de natuurlijke roeping is van den staat het economisch leven van een land en volk te regelen. Dit beginsel is de leidende gedachte, welke het mercantilistisch leven beheerscht en welke men telkens weder kan ontdekken. In het huldigen van deze staatsoverheersching, in het der overheid tot taak stellen het economisch leven rechtstreeks te leiden en te regelen, ligt de hoofdgedachte van het mercantilisme. Eenzelfde gedachte en grondbeginsel vindt men bij het Staatssocialisme terug.

III. HET MODERNE STAATSSOCIALISME.

Geschiedkundig pleegt men evenwel meer in het bijzonder als Staatssociaüsme te betitelen, de beweging, welke zich in de negentiende eeuw als reactie tegen de Manchester richting en leer openbaarde. Volgens oudliberale opvatting kende ieder zijn eigen belang het best en was ook het best in staat zijn eigen belang te behartigen. Deze stellingen leidden tot het laissez-faire, Mssez-aUer, het laat maar waaien systeem van de leer der staats-onthouding. In de praktijk voerden deze stellingen tot overheersching van den sterkste of sluwste en tot uitdrukking van den zwakkere. De leer der Manchesterschool kwam neder op het kapitalisme in zijn meest ontaarden vorm.

Tegen deze leer en prediking van het egoïsme kwam van meerdere zijden verzet. Ook van de zijde van den staatssocialist. Als zoodanig is het verschijnsel van het staatssocialisme betrekkelijk nieuw.

Het was de Fransche graaf Henri de Saint Simon (1760—1825), die den weg baande voor het moderne staatssocialisme. Hij is de eerste, die de leidende ideeën

120

Sluiten