is toegevoegd aan uw favorieten.

Praeadviezen van de heeren Prof. Mr. Dr. A. v. Gijn, Dr. J. A. Nederbragt en J. v. d. Tempel, over de vraag: Moet het tegenwoordig stelsel van bijdragen ongewijzigd worden voortgezet? Zoo neen, welke regeling moet daarvoor in de plaats treden?

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

8o

met welk recht kan men dan eischen, dat voor laatstbedoelde woningen de huren zoo hoog worden opgevoerd, dat de opbrengst de exploitatie-kosten nadert f Wij hadden hierop het oog, toen wij wezen op moeilijkheden, die uit het optreden der Regeetiag voortvloeien. Het thans toegepaste stelsel van steun aan den particulieren bouwer versterkt van zelf de opvatting, dat de huur niet behoeft te worden bepaald door de stichtiögs-, resp. de exploitatie-kosten en zal haar een groote duurzaamheid verleenen. Immers, wanneer de huur voor nieuwbouw wordt opgevoerd tot zoodanig peil, dat meer dan 70 pet. van de exploitatie-kosten wordt gedekt, beteekent-dit, zelfs voor het geval de particuliere ondernemer niet goedkooper bouwt dan de vereeniging of gemeente, maar — ondernemersloon inbegrepen — tot denzelfden prijs, dat den particulieren bouwer extrawinsten in den zak vloeien, dat, voor zooveel den particulieren bouw betreft, de steun uit de publieke kas verleend, voor een deel den particulieren bouwer en niet den huurder ten goede komt. En daarom is het toch niet begonnen.

Men mag ook de vraag stellen waarom de gemeente een vierde moet dragen in het verlies op den voorschot-bouw, terwijl het Rijk de premies ten volle bekostigt.

Gelet op de gegevens en de onvermijdelijke consequenties begrijpen wij niet hoe Minister Aalberse in de vergadering van de Eerste Kamer van 18 Febr. j.1. kon spreken, ata hij deed, nadat hij verklaard had zeer optimistisch gestemd te zijn over den prikkel, die door het premie-stelsel aan den woningbouw wordt gegeven

„Nu zal men misschien zeggen : daar zal de Minister van Financiën frisch van Opkijken, als die bedragen zoo groot worden, maar de Minister van Financiën is gelukkig een verstandig man, en ziet ook wel in, hoeveel winst daarin voor den Staat zit, want hoe grooter die bedragen worden, hoe meer besparing er voor 's lands financiën i» zit, daar alles, wat op deze manier gebouwd wordt, veel goedkooper uitkomt, dan wanneer wij op den ouden weg van uitsluitend vereenigingsbouw waren doorgegaan*." Wat komt goedkooper uit?

Wanneer de particuliere bouwer gemeenlijk iets; goedkooper mocht kunnen bouwen in verhouding tot vereeniging of gemeente, komt dit voordeel nog volstrekt niet aan de publieke kas ten goede. Maar bovendien : het mobiel maken van de particuliere bouwerij door middel van een vrijgevige premierregdu'ng beteekent allerminst, dat het algemeene, het absolute peil der bouwkosten hetzij bij particulieren- hetzij bij vereenigings- of gemeentebouw gunstig wordt beïnvloed. Verre van dien! De prijs, van de bouwmaterialen wordt door het optreden van' den particulieren bouwer