is toegevoegd aan uw favorieten.

De psychologie der kleutertaal

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

jonge kind voorstellen." Vóór er van 'n eigenlijke associatie sprake kan wezen, moet er dus dissociatie hebben plaats gehad. Uit het nevelige ineengevloeide totaalbeeld moeten zich de samenstellende deelen een voor een losmaken.

Dat nu geschiedt door innerlijke krachten, door eigen activiteit van den dreumes. Overwegend sterke prikkels roepen vooreerst de motorische activiteit te voorschijn. Instinktief, door 'n aangeboren drang, begint de kleine voor domineerende prikkels — 'n sterk licht bn voorbeeld — z'n organen „in te stellen." rfij draait het hoofd, volgt met het oog 'n bewegend voorwerp, grijpt met de handjes, maakt krab- en strijkbewegingen,. enz. Na deze perifere activiteit openbaart zich ook weldra 'n centrale, de aandacht of opmerkzaamheid, en wel eerst de onwillekeurige, vervolgens de willekeurige. Het instinktieve heenwenden van het oog wordt nu 'n echt fixeeren, aankijken; op het krampachtig samentrekken bg 'n plotseling sterk geluid volgt 'n onderzoekend luisteren. Daarmee is de groote stap gezet in de richting van het terrein der eigenlijke waarneming.

lederen dag, ieder uur, krijgt de kleuter allerlei indrukken te verwerken. Langzamerhand laten die 'n spoor na in de hersenen, waardoor dan de mogelikheid gegeven is tot wederopleving der vroegere gewaarwordingen. Dat zijn de zoogenaamde voorstellingen, die ofwel in latenten, ofwel in aktueelen toestand verkeeren.

Zoodra de dissociatie der gewaarwordings-complexen heeft plaats gehad, treedt ook de verbinding, de associatie op: de afzonderlijke elementen van 'n bepaald complex verbinden zich met elkaar, ja zelfs het eene complex met het andere; en niet slechts de elementen van denzelfden zin, maar ook die van verschillende zinnen worden geassocieerd. Moeders gezicht bq voorbeeld was aanvankelijk voor het kind niets anders dan 'n vage lichte Vlek; later werden omtreklijnen en vormen opgemerkt, die samensmolten tot één totaalindruk. Met dien indruk verbond zich ook de klank van moeders stem bq spreken en zingen. Wanneer zulke associatieve koppelingen tot stand zijn gekomen, blijkt uit de gevolgen, namelijk bij herkenning en reproduktie.

105