is toegevoegd aan uw favorieten.

Beknopte geschiedenis der wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HOOFDSTUK III : DE SOCRATISCHE TIJD

91

verkwistend te zijn, enz. Het volkomen redelijke dezer deugden, wier opvolging het persoonlijk welzijn van het individu verzekert, is niet moeilijk aan te wijzen.

Bij onnauwkeurige onderscheiding van sociale en individueele deugden is het niet te verwonderen, dat Socrates nu ook meende, deze redeneering over het gansche gebied der deugd te kunnen uitstrekken. Misschien mag ook het Grieksche woord „aretè," dat zoowel fermiteit, flinkheid", kloekheid in 't leven, als deugd beteekent, hiertoe meegewerkt hebben. En eindelijk : het opstellen van dien regel had bij Socrates diepere beteekenis. Zijn eigen deugd is zeker meer uit den grooten zedelijken ernst van zijn karakter voortgekomen, dan uit zijn inzicht: Socrates was een even groot zedelijk als intellectueel genie. Hem moest het bedroeven, dat de deugd werd geminacht, haar waarde in twijfel getrokken ; of juister, om een moderne uitdrukking te gebruiken, .deugd en ondeugd te zien stuivertje wisselen.'

Waar echter eenmaal de autoriteit der deugd in twijfel getrokken was, daar moest haar een zekere grondslag worden verschaft. Socrates nu trachtte haar redelijkheid te betoogen. Terwijl hij dus aan den gemeenen man, den „braven burger" moest verschijnen als iemand, die aan al 't hooge en heilige, zoowel als aan 't lage en gewone, aan oud en nieuw morrelde en overal naar vroeg om alles op losse schroeven te zetten, — was het veeleer zijn streven, de oude deugden, als bezonnenheid, gerechtigheid, een vaste basis te verschaffen.

Innig was zijn geloof aan de gelukzaligheid, die de deugd meebracht. Of ook hier de taal meegewerkt heeft ? Het Grieksche „ui prattein" kan zoowel beteekenen goed doen, als : zich wel bevinden.

Eerder zal Socrates bij zich zelf echter opgemerkt hebben, dat deugd bevrediging schenkt; terwijl hij rondom zich menschen zag, die zonder consequentie handelend, heen en weer gezwiept werden door de stormen van dien tijd. Hun ontbrak vastheid van levenslijn. En gaarne Wilde hij hun duidelijk maken, hoe alleen waarachtig geluk te vinden is in het