Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

4

tevens raadpleegt de honderden brieven die van den man van Genève, naar schier alle landen in Europa, als zoovele blijken van zijn doordringend verstand en liefdevol hart, hun weg vonden.

Het is zoo roerend juist, wat Prof. Paul Wernle uit Bazel, in zijn „Geleitwort" vóór het twee-deelige werk van Rudolf Schwarz, „Johannes Calvins Lebenswerk in seinen Briefen" o.m. schreef: „Calvijn's brieven zullen het getuigen, dat hij altoos geheel daarbij geweest is met zijn haat en met zijn liefde; deemoedig, ja erbarmingswaardig voor de oogen zijns Gods, maar jegens de menschen zonder vreeze en vrij, en trots al zijn zwakheden en zonden, eene belichaamde energie van het goede tegen het booze; in de dogmatische en kerkelijke gebondenheid zijns tijds het geweten in persoon, en meer dan dat, eene, schoon ook onvolkomen, openbaring van dat goede, dat niet slechts gedachte, maar de eenige macht der werkelijkheid verlangt te. zijn."

Door deze tallooze brieven, geschreven aan de meest invloedrijke mannen en vrouwen zijns tijds, blijkt, dat Calvijn niet alleen de groote hervormer van Genève was maar ook de man, die naar Frankrijk, Engeland, Schotland, Duitschland, Polen en Hongarije beslissende adviezen zond, van de wijdste strekking voor het religieuse en nationale leven dier onderscheidene landen én volken.

Calvijn kan terecht de grootste volkerenopvoeder genoemd worden, die er ooit geleefd heeft; niet alleen om zijn Institutie en Commentaren, zijn Catechismus en Kerkenorde, zijn vlugschriften, preeken en brieven, maar ook door wat hij van Genève wist te maken, n.1.: 'n heilige stede Gods op aarde, en (door de stichting van zijn Academie) een kweekhof van Hervormde theologen en juristen.

Genève werd aldus de internationale Staat bij uitnemendheid, in het toenmalige, vaak door wreede oorlogen, verscheurde volkerenleven van Europa.

Prof. Karl Rieker, in zijn bekend werk: „Grundsatze reformierter Kirchenverfassung," wijst dan ook uitdrukkelijk op het internationaal karakter, dat het Calvinisme van huis uit, kenmerkte ; en haalt daartoe nog een merkwaardige uitspraak van den Zwitserschen kerkhistoricus

Sluiten