is toegevoegd aan uw favorieten.

Humanisme

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

84

PERSOONLIJKHEID

krachters. Beiden eerden de persoonlijkheid als het aparte, het andere, het minst-algemeene. Beiden kweekten en vereerden hun uitzonderlijkheid. Beiden onttrokken zich aan de krachten der gemeenschap; beiden vereerden hun vereenzaming. Geen van beiden hebben iets begrepen van de wijding van het medelijden, noch van den eerbied, die de zuivere persoonlijkheid voelt voor de zelfstandigheid van ieder menschen-leven. Geen van beiden hebben in ootmoed en eerbied hun éénheid met menschheid en wereld beseft. Geen van beiden begrepen, dat de persoonlijkheid bloeit waar de mensch dient, dient de anderen, dient het leven, i n die anderen, i n dat leven dienend zijn ondoorgrondelijk zelf. Geen van beiden zijn tot volkomen menschelijkheid gerijpt.

De individualistische ontaarding, sinds de Renaissance gekend, is in de 19e eeuw nog dieper verkankerd, kon tot den schijn van een levens-leer, van een idealisme worden verheven, door het sinds eeuwen steeds ontredderder verval der volkskracht. In eiken machtigen cultuur tijd vormde de volksziel het fundament van het beschavings-leven. De groote scheppingen werden gevoed door de levende krachten van het volk. De representatieve persoonlijkheden wisten zich het sprekend bewustzijn, de stem van den volks-wil. Maar deze volksbeschaving is vernietigd. Het volk heeft aan het cultuur-leven geen deel meer. De volksziel is vernederd, steeds meer, doch nooit zoo diep als in de eeuw, die door de Fransche revolutie geopend werd: de eeuw der nivelleerende levensverburgerlijking, de eeuw der kapitalistische overbeschaving, de eeuw der anti-religieuze, geluksver-