Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vin

later van een kind geëischt worden? Geef het die in de school, op de kortst mogelijke, op de duidelijkste wijze.

Raadpleeg dus de levenspractijk. Voer het kind de wereld in, en breng de wereld bij het kind. Hoe rijk is onze omgeving aan stof voor onderwijs, voor nadenken, *)

Hij wü geen schijnwetten, noch boekengeleerdheid. Hij wil kennis, die een deel geworden is van ons zelf. Ons voedsel wordt omgezet in spier en been en zenuw en bloed; zoo ook moet het geestelijk voedsel opgenomen worden' een deel van ons zelf, dat wij er mee kunnen denken, voelen en handelen.

Toch denkt Ligthart nog aan iets diepers en meer omvattends, wanneer hij van leven spreekt. Men kan er geene nauwkeurige bepaling van geven. In het woord sterft de werkelijkheid. Onze verstandelijke begrippen zijn al ontoereikend, om het inwendige, onmiddellijk ons zelf bewuste zijn, te omlijnen. En het woord, dat die begrippen dan aanduidt, wordt vaag en hard tegelijk, het is nóch nauwkeurig, nóch wisselend met het leven mee. Léven - dat is voor Ligthart beweging, wisseling en stage verglijding maar tevens kracht, werking. Het levende staat geen oogénblik stil: het is elk volgend oogénblik iets anders, dan het was m het voorafgaand moment. Het oefent invloed uit doet iets van zich uitgaan, om op zijn beurt ook wijzigenden invloed te ondergaan van wat het omringt. Leven is een geheel: het is met ontelbare draden doorweven, die de

i) Zie omtrent de bijzondere wijze, waarop Liathart dit hpoft gedaan, bet tweede deel dezer uitgave: „In Zweden"

Sluiten