Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Hoofdstuk XIV. Vers 8.

499

verspreid in al de genoemde kerken en kerkjes te vinden is. Al zijn deze ook nog zoo diep gezonken, nog zoo wereldsch geworden, er verkeeren altijd oprechte zielen in, die, wanneer ze eenmaal de heerlijke waarheid van het Evangelie in al haar kracht en reinheid vernemen, daaraan ook gewillig het oor leenen en Babel verlaten. Bovendien zijn niet alle kerken en gemeenten even diep gevallen, maar sommige meer en andere minder. In den tijd van de Hervorming liet de Heere Zijn Evangelie opnieuw prediken: de Hervorming was een werk van God, een werk, waardoor Hij Zijn kracht openbaarde. Zij was echter slechts een begin, maar geen voleinding, zooals door Dr. Harnack wordt bevestigd: „Hoe kan het dan verwondering baren, dat de Hervorming, uit een dogmatisch, zoowel als uit een geschiedkundig oogpunt bezien, blijkt, verre te kort te zijn geschoten en dat, wijl de Hervormers de problemen, die zich moesten voordoen, over het hoofd zagen, zij, met de door hen gepropageerde ideeën verwarring moesten stichten? Ten opzichte van de leer kon de Hervorming slechts worden beschouwd als een begin, welke had moeten worden voortgezet. Maar doordat de kerk der Hervorming zich spoedig tot landskerk wist te maken, sneed zij hare eigen ontwikkeling vrijwel den pas af." Bl. 182. Op deze manier werd de leer van de Protestantsche kerk voor alle eeuwen vastgesteld, zoodat er geen vooruitgang kon plaats vinden en stilstand intrad, wat, in de gemeente des Heeren, meer dan ergens elders, achteruitgang beteekent. Een koude rijp viel op den grond, waarin pas leven tot ontwikkeling was beginnen te komen; de schoone Goddelijke bloem, namelijk het geloof, gegrond op den Bijbel en het geweten, werd vernietigd en de vrijheid der kinderen Gods werd verwisseld voor ellendige slavernij, de slavernij van wat we zouden kunnen noemen het belijdenis-Christendom", van het hangen aan verouderde vormen. In de Protestantsche kerken is dan ook allerwegen de klacht geuit, dat op de lente der Hervorming geen zomer is gevolgd. Ja, volgens Dr. Harnack dreigt het Protestantisme een jammerlijke copie te worden van het Katholicisme. En voor het „verkatholieken" van de Evange lische kerken, voor hun gaandeweg veranderen in kerken, ge-

32*

Sluiten