is toegevoegd aan uw favorieten.

Historisch-idealisme of historisch-materialisme?

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„als een boom, die uit een zaadje is voortgekomen, „de eigenschap heeft diezelfde zaadjes en geen andere „voort te brengen. Evenals zij, die op de hoogte zijn „van automaten en het gebruik ervan kennen, zoodra „zij eenige van de onderdeden te zien krijgen, de „constructie van de andere daaruit kunnen afleiden, „zoo heb ik het ondernomen uit de met de zinnen „waarneembare verrichtingen en onderdeden van „de levende wezens tot hunne niet met de zinnen „waar te nemen oorzaken en onderdeden te besluiten."

Mijns inziens had Descartes moeten bedenken, dat de klok niet enkel de eigenschap heeft de uren te kunnen aangeven, maar dat zij zulks ten doel heeft, dat zij er op gemaakt is; de eerste klok was het bedenksel van een scheppend mensch; ook hier ging dus de Idee aan de verwerkelijking vooraf; als een klok — en van een boom en een dier geldt hetzelfde — spreken kon, dan zou zij het recht hebben om te zeggen: „Cogitor ergo sum" — „ik wérd gedacht en daarom ben ik er"; en als de geniale

betooging, die op touw werd gezet door de Alliance fran^aise en den Cercle francais de 1'Université d'Amsterdam (er bestaat óók nog een Société Franco-Néerlandaise I) wellicht een onderdeel uitmaakt van het plan om ons — nu we geweigerd hebben aan den lang te voren beraamden oorlog van de Westersche en Oostersche volkeren van Europa tegen die van Centraal-Europa deel te nemen — pacifiek te penet r e e r e n.

Wat we van zulk een „pénétration pacifique" te wachten hebben, dat hebben de Belgen reeds ondervonden; d i e hebben den spijker den kop af mogen bijten, en h o e zijn zij er voor beloond ? Welnu, als 't er wéér op los gaat, dan zullen wij ... mee mogen bijten; en als we ons daarvoor laten ... lijmen, dan blijft er van ons land bewesten de Grebbe net zooveel over als van Yperen en omgeving; en dat alles «pour la gloire de notre ... deuxième patrie" (toute nation a deux patries, la sienne et... la France 1 — zeggen de Franselaars).

„O, Nederland, let opuwesaeck".

71