Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

8

zichtigheid zal dus steeds geboden blijven. Er wordt spoediger iets gebroken dan geheeld.

Maar: maakt ook dit niet herbouw des te moeilijker ? Ik vrees: we zijn er nog niet aan toe ....

En daar komt nog iets bij. Ik wees er reeds op, hoe het te Jeruzalem ging ... en ik zal straks nog moeten verhalen, welke treurige gevolgen dat heeft gehad, ja, hoe dat weer de oorzaak is geworden van nieuw verderf, nog erger dan te voren. Ik wees er dan op, hoe bij het weghalen der puinen te Jeruzalem veel van den ouden tempel bloot gekomen was ... en dat dat oude, dat prachtige, den bouwers bijna de lust ontnomen had — als er geen profeten waren geweest — om den nieuwen bouw te ondernemen.

Dat geeft mij veel te denken !

Vooreerst: als men ook onze Hervormde kerk hernieuwen, wil, zoodat er een nieuwe géést van uit gaan zal, zoodat die geest weer het volk zal pakken en zal stevigen en zal samenbinden, — dan zal men niet, zooals de Duitschers zeggen, met het badwater ook het kind mogen wegwerpen. Dat zou wèl het gemakkelijkste zijn. Het is gemakkelijker iets nieuws te maken, gansch iets nieuws, dan op 't bestaande voort te bouwen of daar wending aan te geven. Een nieuw kleed ook immers kan hier niet helpen, neen, het oude zélf moet gereformeerd.

De geschiedenis bracht ons het heden, èn de behoeften van het heden, en wie daar leiding aan geven wil, verbreke dus den band met het verleden niet. En als men dan nauwlettend toeziet, dan zal men merken, hoe ook waarlijk in de dingen van 't verleden de kiem van 't heden zichtbaar ligt. De kern van 't oude zal blijken te zijn het ééuwige, dat blijven moet ten allen tijd. En zoo moge het dan begrepen worden, dat wel is waar de oude leerstukken en gebruiken, zóó als ze letterlijk luiden, niet spreken meer de taal van onzen tijd, zoodat het te begrijpen is, dat ze velen niet meer bekoren, en zoodat er veel van vallen moet, — maar dat zij toch waarachtige motieven in zich bergen, die behouden moeten blijven. Ja, waarlijk, alle vooruitstrevendheid moet beginnen met conservatief te zijn.

En nu moet ik, wat my betreft, toch zeggen, dat ik, hoeméér ik op de oude religie en op de oude leerstukken, de oude gebruiken tevens, van onze kerk studeer, hoemeer ik al dat oude lief ga krijgen, niet om den vorm, waarin het gegoten is of om de woorden, waarmee het het levensproces heeft weergegeven, maar om dat laatste zélf: dat leven, dat het heeft

Sluiten