Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

8

manent te vertellen, hoe het niet gebeuren moet, terwijl men dood-verlegen zou zitten, als men het zelf in handen kreeg en als gezegd werd: „Doe gij het dan!" Die anderen met hun eischen en hun principieele standpunt lasten opleggen, zwaar om te dragen, doch die zij zelf met den vinger niet aanroeren.

Overigens begrijp ik best de menschen, die zeggen: Ik doe geen daad maar sta van verre, getuigend, waarschuwend. En ik begrijp best de menschen, die zeggen: Ik doe de daad, omdat ik er geen vrede mee heb mij afzijdig te houden.

Dat wil zeggen, Vergadering ... al deze dingen zijn nog algemeene dingen; terwijl natuurlijk dit algemeene voortdurend gelden blijft, is het toch waar, dat wij thans staan voor een nieuwen tijd en ten gevolge daarvan voor een nieuwe taak, waarvoor ons het oog wijd open zijn moet.

Zelfs in vierderlei opzicht een nieuwe tijd.

In de eerste plaats: Wij .krijgen thans algemeen kiesrecht Dat beteekent: er komen omtrent vierhonderd-duizend nieuwe mannen aan de stembus; afgezien van wat wij over weinige jaren vermoedelijk ook zullen zien, dat de vrouwen tot de stembus worden toegelaten. Voor het oogenblik zijn het vierhonderd-duizend mannen; de leiders van de politieke actie in Nederland hebben op het oogenblik aan de leiding van die vierhonderd-duizend hun handen al vol! Want het beteekent, dat nu die vierhonderd-duizend menschen zullen worden ingeschakeld in de geheele politieke beweging. Ik bedoel niet te ontkennen, dat velen van hen tot nu toe ook reeds hebben medegeleefd; maar men leeft toch anders mee, wanneer men zelfs niet in staat is een daad te doen dan wanneer men er bij wordt betrokken. Dat wil zeggen: onder alle mannen van ons volk — en eigenlijk zijdelings toch ook onder alle vrouwen van ons volk •— maar in ieder geval: onder alle mannen gaat nu die werking voort, waarvan ik zoo straks heb gesproken, zooals die uitgeoefend wordt door de politieke aktie. En ik geloof dat de

Sluiten