is toegevoegd aan uw favorieten.

Intuitieve philosophie van J. McCosh

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

it does not make an application of them to discursive investigation. It leaves this to logic as its special province." *) Zoomin als de psychologie mag vooruitloopen op de taak der logica, zoomin mag ook de logica op haar beurt teruggrijpen in wat tot de psychologie behoort, nl. „enter generally into the nature of the human mind, its faculties and laws." „It (logic) should confine itself to one single department.... It looks at the human mind merely with the view of discovering the laws involved in the discursive operations, and when it has detected them, it puts them in convenient formulae, and applies them to all various exercises of thought, as employed about objects."2) „I think it of vast moment to restrict it to its own field, which is that of discursive thought." s) Hoe de onderlinge verhouding van logica en metaphysica is, zal bij de bespreking dezer laatste blijken.

De ethiek is „in every respect a science analogous to logic." *) 't Verschil tusschen beide ligt daarin dat, evenals de logica zich bezig houdt met „generalizing the operations of thought", zoo de ethiek haar taak vindt „in generalizing the exercises of the motive and the moral powers." 5) Met de logica is ook de ethiek, ter verkrijging van de gegevens, die zij te bewerken heeft, afhankelijk van de psychologie, die haar inzonderheid het quid oportet ter onderzoeking aanbiedt. „It is the special office of ethics to ascertain what is involved in the oportet and apply its formulae to the conduct of responsible beings." 6) Drieërlei gegevens onderzoekt de ethiek ter opsporing van de ethische wetten, nl. de motieven, die zich tot 's menschen geest richten, om hem tot handelen aan te drijven; den wil, die vrijelijk beslist of hij al dan niet zal handelen naar die motieven; en de consciëntie, die, de motieven keurend, de qualiteit der motieven bekend maakt, en tot aanvaarding der goede en verwerping der kwade den wil zoekt te bewegen.7) Ook de ethiek staat met de metaphysica in verband, waarover later. De ethiek „is of all the mental

1) Intuitions, 355. 2) Intuitions, 355 v.v. 3) Logic, X. 4) Intuitions, 357. 5) Intuitions, 357. 6) Intuitions, 358. 7) Intuitions, 358.

80