is toegevoegd aan je favorieten.

Intuitieve philosophie van J. McCosh

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

McCosh zegt: „The conscience is of the nature of a cognitive faculty." *) Hij drukt zich opzettelijk zoo uit. Hij rekent het geweten niet tot de cognitive powers. In zijn „Psychology" behandelt hij het geweten onder de motive powers, met vermelding van zijn dubbele qualiteit, als tot het ken- en begeervermogen beide behoorende. De aanspraak, dien het geweten maakt op den naam van cognitive power, heeft zijn grond daarin, dat het „analogous to the intellectual powers" is. *) Nu is analogie „not the resemblance of a thing to another, but the resemblance of ratios, or relations."s) McCosh wil het geweten als wezenlijk verschillende van het kenvermogen beschouwd hebben, en spreekt daarom van analogie. Het verschil bestaat met name hierin, dat het niet gelijk de zintuigen en consciousness een „individual'object" bekendmaakt.4) „It makes known no new substance or independent existence." 5) In zooverre staat het op ééne lijn met intuitive judgments, die ook geen objecten openbaren, maar alleen verhoudingen tusschen objecten, van welke intuitive judgment niet uitmaken kan of ze reëel, dan wel fictief zijn, waarom intuitive judgments dan ook steeds een hypothetisch karakter dragen. De „cognitive nature" van het geweten, waardoor het „analogous to the senses and consciousness" is, is daarin gelegen, dat het niet als de intuitive judgments relaties, maar bepaaldelijk eigenschappen van langs anderen weg bekend geworden objecten opmerkt, of meer bepaald: a quality of all souls possessed of intelligence and free will;"6) en nog meer gespecificeerd : „certain voluntary states of ourselves or others, that they are good or that they are evil;"7) of ook: „a certain quality in the acts of all intelligent beings." 8) Het geweten is derhalve een kracht der ziel, die, wijl ook tot actie uitdrijvend, hoofdzakelijk tot het begeervermogen, of in McCosh's terminologie, tot de „motive powers" behoort, en toch desniettemin kennend van aard is, „the power which per-

1) Intuitions, 247. 2) Intuitions, 247; Method, 295. 3) Logic, 191; Supernatural, 340. 4) Intuitions, 247. 5) Intuitions, 248. 6) Intuiti ons, 248. 7) Intuitions, 248. 8) Intuitions, 248.

297