is toegevoegd aan uw favorieten.

Elementen en atomen eens en thans

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

108

11 afgebeeld, die alle naar levende wezens of naar fantastische monsters en gedrochten genoemd zijn. Zoo is in fig. 9 een apparaat afgebeeld, dat den naam van de tweelingen droeg, in fig. 10 èen, dat de pelikaan, in flg. 11 een, dat de hydra heette J). Ook de beeldspraak der latere alchemisten bij de beschrijving hunner proeven 2), draagt bijna steeds dien stempel der biologische analogie:

„Da ward ein roter Leu, èin kühner Freier, lm lauen Bad der Lilie vermahlt: Und beide dann mit offnem Flammenfeuer Aus einem Brautgemach~ins andere gequalt. • Erschien darauf mit bunten Farben Die junge Königin im Glas, Hier war die Arzenei, die Patiënten starben Und niemand fragte: wer genas?"

Aldus Goethe in zijn „Faust", waarin hij de typische en bizarre uitdrukkingswijze der middeleeuwsche alchemisten treffend weer¬

geeft. De vergelijking met de ontkieming van zaden, of met den groei en de voortplanting

van dieren (leeuw, salamander) en planten (roos, lelie), treedt daarbij steeds op den voorgrond. Alle deze eigenaar¬

digheden wijzen duidelijk op de nawerking der voorstellingen, die aan de alexandrijnsche en byzantijnsche alchemisten eigen waren. Bij de christelijke adepten der latere eeuwen vindt men naast namen als: „roode" of „groene leeuw", „vurige salamander", ook zulke

als bijv.: „de zoon der Maagd", enz. 8)

§ 31. Overigens is de duistere stijl, die de alchemistische geschriften, zoowel van de alexandrijnsche en byzantijnsche adepten, als ook die

l) J. B. Porta, De DestiUationibus Libri IX, Argentorati, 16C9, Lib. I, p. 41—44.

V In den oven, genaamd athanor, moesten „het mannelijke en het vrouwelijke zaad met elkaar in reactie gebracht worden", — vandaar de soms voorkomende vergelijking met het „kippenhok" (der filosofen). Ook dit beeld is geheel aan de verschijnselen uit de wereld der levende wezens ontleend, en past volkomen in den kring der animistische opvatting dezer processen.

In de beschrijving (ol dè rvnoi ovroi:) der apparaten van fig. 6 heet de kolf welke op het in den oven (xafirjviov) aanwezige vuur (cp&xa; xvq) geplaatst is: Xamdg of wtdXq; de koperen helm heet %aXxiov.

3) Voor de vertolking van vele dezer uitdrukkingen zie men bijv.: M. Rulandus, Lexicon Alchemiae sipe Dictionacium alchemisticum. Francofurt., (1612); voor

Fig. 8.