is toegevoegd aan uw favorieten.

De diplomatieke verhouding tusschen Engeland en de Republiek der Vereen. Nederlanden, 1747-1756

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

102

BINNENLANDSCHE TOESTANDEN.

eigenliefde was diep gekwetst. Maar hij vond bovendien dat zijn achteruitgang in populariteit de algemeene zaak schaadde. Hij schreef dan ook naievelijk aan Charles, die na de onmachtsverklaring nog een poos in Engeland was gebleven, dat het van Europeesch belang was hem te steunen1). Charles, zijn wijze broeder en vriend, kalmeerde hem telkens, maar versterkte hem in het verlangen om de gunst van het publiek te behouden *).

In zijn angst voor 's prinsen groeiende neigingen voor de neutrahteitspartij, en de vrees anders zijn eigen invloed op den prins en het volk niet meer te kunnen herkrijgen, eischte Bentinck met zijn gewone heftigheid het ontslag van den raadpensionaris. Geen werkelijke verbetering in den slechten toestand kon er komen, zei Bentinck, voordat Gilles weg was. Hij wilde met hooren van het voorstel van den prins om in ieder geval eerst de loopende finantieele kwesties af te handelen *). In Gilles, wiens capaciteiten hij later erkende *), bestreed hij niet den persoon, maar de verpersoonlijking van de regentengedachte, die voor Bentinck beteekende: handhaving van de inwendige corruptie en neutraliteit naar buiten. Hij stelde tenslotte, gesteund hierin door Charles»), den prins de keuze: óf hij óf Gilles zou zijn ontslag nemen. De prinses wüde zich er niet mee bemoeien, en tenslotte was de prins genoodzaakt Güles te laten vaüen; bij kon Bentinck niet missen •).

Bentinck had dus het heft weer in handen. Zijn macht was dus

*) „Notre ami (d. i. de prins) verra qu'il s'appuie sur un Roseau cassé, en se fiant et se laissant conduire par des gens qu'il croit mener et qui le mènent. Le seul moien deprévenir ce malheur, dont 1'Angleterre, la République, et le reste de 1'Europe se ressentiroit également, est de mainteuir mon credit." (18 Apr. 1748 — Eg. Mss. 1728)

*) „Commema vue principale et le but ou tous mes souhaits lendent, est la Résurrection de la République, et que vous êtes le seul bomme sur qui je puisse faire quelque fons pour y travailler, je vous souhaitte routes les qualités du coeur et de 1'esprit qui y sont re-

quises et nécessaires ; il faut avoir soin d'examiner fidèlement et sans pi^vention

toutes ses propres actions et les motifs qui nous ont fait agir Ne vous faites jamais

illusion a vous même, car c'est vous même que vous t rompiez le premier considerez

vos propres actions nues, et sans aucun palliatif il faut que 1'homme du Public con-

serve 1'estime du Public aussi précieusement qu'une FUte son honneur, c. a d. même sans soupcon". (Ch. aan W. — 4 Jan. 1749 — Eg. Mss. 1728)

*) Arch. IV. I. passim.

*) „Gilles est un homme de génie et de tête, qui pense lentement et approfondit les

choses. II travaille lentement, mais avec soin et précision." Verderop spreekt bij van Gilles' bijzondere „expérience" en „routine" in zaken, nog buiten „1'habitude d'écrire, la correction du stile et la precision et 1'ordre des idéés". (Arch. IV. IV. 245 — Mrt. 1760.)

*) Ch. aan W. Bentinck — 6 Febr. '49 — Eg. Mss. 1728.

•) Arch. IV. I. 370.