Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

4

INLEIDING

Het zijn dan voorts een tweetal scherpzinnigen, die de intuïtie van den kunstenaar en het begrip van den wijsgeer aan de feiten zelve demonstreerden. Ik bedoel Marx en Freud, en hun is de'verdienste, dat zij èn maatschappij, èn eenling toonden in hun werkelijk bestaan, te onpas allicht voor den bourgeois, die het, zoo vond hij, goed had in z'n gelukkig leventje, en die zich zeiven eerde als den eigenlijken mensch, op wien het toch maar aanging in de evolutie van kosmos en historie, want hij was knapper dan wie dan ook te voren, en hij was verlicht, en z'n hart was verteederd, en hij had opgeruimd de guillotine en den knuppel, de spitsroe en het blok. En hij was in'oirbaarheid getrouwd, en hij had z'n amoureuze avontuurtjes, z'n morganistische verbintenissen vergeten in een deftig en bovendien rendabel huwelijk. Hem was zoo ver de honger, en z'n fatsoen, z'n zedelijkheid had dus verdonkeremaand de sexueele drift, dat hij ze niet meer zag, in z'n gegloei voor deugden allerhande, het was hem, in z'n waereld, het lichtend ideaal, dat op den duur verdrijven zou de resten van Middeneeuwsche duisternis. Terwijl nog vorige culturen het al te wel beseften, dat er iets was bedorven, dat er bestond een „radical-Böses", een ,,vitium originis", een erf schuld en zoo voort — och, het werd ook wel door den bourgeois gezegd op kansel en in bidstond, en men kon het lezen in Christlijke geschriften, en in courant, die per dag of week vervaardigd werd ter meerdere eere Gods. Maar niemand nam dit werkelijk au sérieux, en men was er wèl van overtuigd, ook in de kringen, die dit godvruchtig licht ontstaken, dat men minstens zelf was weergeboren tot een oprechten zin, en men knipte z'n couponnetjes, en werd rijk uit tin- of vleeschexport — er was zonde, maar zij hoorde thuis bij Heidenen en Joden en moderne paganisten, en zij was hierin te zoeken, dat men in die diepbedorven kringen z'n leven niet fundeerde op het geloof van Rome, van Dordt of Heidelberg.

Voor ethiek en politiek wou dit zeggen een abstraheerende, en dus onwerkelijk geaarde methode van praxis en gedrag : er werd veel gepraat op congressen, getheoretiseerd in geschriften, en men had ook z'n parlementen, en daarbuiten z'n als vlaggen wimpelende leuzen, en men negeerde het

Sluiten