is toegevoegd aan uw favorieten.

Doodenritueel in de Nederlanden vóór 1700

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

107

wordt er onderscheid gemaakt tusschen beganckenesse, welk woord dan in de beteekenis van de teraardebestelling gebruikt wordt, en uytvaert, in die van de plechtigheid in de kerk, hetgeen uitkomt in de volgende Liersche keur: „Derfgenamen van den doode moeten altijt tot heuren laste ende coste alleene betalen... de costen van de beganckenesse, van 'de uytvaert, en mede vander maeltyt." x) Wanneer we in dit werk, handelende over de middeleeuwen, over de begrafenis spreken, bedoelen we de overbrenging van het lijk vanaf het sterfhuis tot aan zijn laatste rustplaats. Uitvaart gebruiken we dan in den engeren zin van het vervoer der baar en de plechtigheden in de kerk, waarbij het lijk dan al of niet tegenwoordig was. In de 17e eeuw echter is bij de Protestanten natuurlijk geen sprake van uitvaart in engeren zin, maar de verschillende plechtigheden, die niet vervallen waren, hebben dan bij de begrafenis zelf plaats, en deze in haar geheel, wordt dan ook wel eens uitvaart genoemd, zoodat uitvaart dan weer tot het oorspronkelijke begrip van exequiae nadert.

Ongelukkigerwijze zijn we omtrent de uitvaart der gewone burgers niet al te best ingelicht. Al te zeer behoeft men zich daarover niet te verwonderen; immers ook tegenwoordig zal niemand de neiging in zich Voelen opkomen om de begrafenis van een gewoon burger, een dagelijks voorkomende gebeurtenis, die dus niet opvalt, te gaan beschrijven. Slechts als het een bijzonder persoon geldt, maken de dagbladen er in een kort berichtje melding van, en zelfs de begrafenissen van vorsten maken niet meer dien indruk

!) Cf. K. Stallaert : Glossarium van verouderde rechtstermen, I (Leiden 1890), bldz. 144 i.v. beganckenesse.