is toegevoegd aan uw favorieten.

De reizen van Abel Janszoon Tasman en Franchoys Jacobszoon Visscher ter nadere ontdekking van het Zuidland in 1642/3 en 1644

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Lxxvni

Vergelijking van de kaart dezer reis met een latere kaart vanTasman van NieuwGuinea'sN.-Kust.

Intusschen, voorshands is alleen Swart's copie ter algemeene beschikking en men zoude dus omtrent de meerdere of mindere mate van betrouwbaarheid van deze, alsnog in onzekerheid moeten blijven, indien er niét toevalligerwijze nog een andere kaart beschikbaar was op ruim tweemaal grooter schaal vervaardigd en onbetwistbaar door of onder toezicht van Tasman samengesteld. Het is een kaart van het Nk deel van den Grooten Oceaan, dd. 8 September 1644, onderteekend door Tasman en aangevende : „Een grondigh onderwijs hoe men alderbequaemst sal cruyssen op het silverschip comende uijt Nova Hispania naer d' Manilha..." *). Op deze kaart komt nl. ook voor, het W* deel van Nieuw-Guinea's Noordkust, van af Waigeoe Eil. tot ± 120 Oostelijker, met Tasman's zeiltrek van 1643 er bij. Dat het inderdaad T.'s route van '43 is en niet een latere van hem of van een ander zeevaarder, blijkt uit de getallen 19 tot 23 die bij de zigzag-koerslijn bewesten Waigeoe geplaatst zijn en die de datums van Mei '43 aangeven (zie Journaal) waarop de „Heemskerck" en „Zeehaen" zich toen daar bevonden. Die koerslijn komt ook ongeveer zoo op Swart's copie voor, maar op deze is zij bij de Arimoa Eü.«= 2) foutief. Zij is daar nl. bezuiden die groep langs gelegd, terwijl zij volgens het Journaal») en de kaart van 8 Sept. '44, er benoorden om moest gaan."

De kustlijnen op beide kaarten komen in algemeenen vorm vrij goed overeen, maar halverwege de Noordkust zijn er op het Oostelijk gedeelte, geleidelijk toenemende verschillen tusschen de Breedten. 4) Het werkelijke beloop der kust gaat ongeveer midden tusschen beiden door en wijken ze beider kustlijnen eenige kleine verschillen; ^schriften zijn bij H. uit den aard der zaak in het Engelsen (zie ook „J. o. T." p. 71 noot a).

Daar de Heer Mensing bekend is met de geschiedenis van net origineel (zie p. LXXVI, noot a), verzocht ik hem onlangs eenige inlichting omtrent een détail ervan. Zijn eveneens weigerend antwoord had hetzelfde motief als dat des prinsen: hij was nl. ook van plan daar zelf eens wat over mede te deelen. Zeer te hopen dat de Heer M. t. g. t. hier inderdaad eens toe zal overgaan; Prins B. laat al ao jaar op zich wachten 1

1) Gereproduceerd in Heeres' „Journ. o. Tasman" N° IV.

2) Op' Swart's copie staat die naam, zooals de tekst van het Journaal aanwijst abusievelijk, bij eenige Oostelijk van hen gelegen eilandjes.

3) Journaal 7 Mei: „Arymoa Llag] NW van ons.... hebben doen weder noordwaert overgewent... behouden cours' NtW". -8 Mei „hadden... Arymoa ZW". 9Mei „hadden... Arymoa ZtO ... ZOtO".

4) By de „laege Eyiandekens" (op ± z6o«> 30' O.L., kaart van 8 Sept. '44) bedraagt dit verschil zelfs ± 35'. Tegenwoordig heeten déze Sainson Ètt.»; zy liggen dichtby de Berlin Reede. ?v,*3HP