is toegevoegd aan uw favorieten.

Justus van Effen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

108

indruk maken van juist te zijn. Wij geloven Gods woord om de helderheid van de dingen die er in staan.1) Alle zaken, door God of mens „geopenbaard", moeten gelijkelik begrijpelik en mogelik zijn. Men kan niet, godslasterlik, aan God toeschrijven onbegrijpelike dingen te openbaren2). Al de leerstukken en voorschriften van het Nieuwe Testament moeten bijgevolg overeenstemmen met het natuurlik verstand3). Zouden wij — wat kerkelike secten van ons eisen — „revealed nonsens"*) moeten geloven ? Heeft God ons „mysteries" geopenbaard, d.w.z. dingen waarvan wij geen „Idee" kunnen hebben, dan heeft hij ons niets geopenbaard. Mysterie moet zijn iets, op zichzelf niet onbegrijpelik. Waar het Nieuwe Testament van Mysterie spreekt, openbaart het tevens de betekenis ervan. Vindt men moeilikheden, dan gaat men niet — op welke grond ook — geloven, .maar dan schort men het oordeel op.5) Een vingerwijzing hoe de moeilikheden op te lossen, geeft de Schrift zelf, waar ze de mens b.v. een worm, Christus een rots noemt.6) Men dient daar, en waar dit verder nodig is, de Bijbel — die men als een gewoon boek lezen moet7) — overdrachtelik op te vatten. Het „subject of faith" moet aan allen begrijpelik zijn, aangezien het geloof-er-aan bevolen is op straffe van niet minde" dan verdoeming.8)

De tegenstanders van een verstandelike uitlegging van de Schrift nemen, om te laten zien dat dit streven dwaas is, hun toevlucht tot' het wonder. Maar het wonder — waar dit in het N. T. gebruikt wordt ter verbreiding van het geloof — is iets, op zich zelf begrijpelik en mogelik. Het is „some action exceeding all humane power, and which the laws of nature cannot perform by their ordinary operations".9) Het plotselinge herstel van een lichaam, waar de natuur langer tijd nodig zou hebben gehad, is niets onbegrijpeliks. „Contradictories" is een hoofd dat spreekt, enige dagen nadat het van de romp gescheiden is. De Katholieke wonderen kenmerkt hij als bedrog. Toverij, hekserij, geestbezwering e.d. maken inbreuk op de Goddelike Voorziening.

De waarheid van de Schrift ziet hij in haar helderheid. Waar deze in de christelike godsdienst ontbreekt, hebben we rekening te houden met mysteries, opzettelik door priesters er in gebracht om eigen onmisbaarheid te bewerken; met het indringen van geleerde bespiegelingen ; met het ontzien van joodse en heidense gebruiken; met zelfzuchtige bedoelingen van vorsten e. d. De christelike godsdienst is alleen te redden, wanneer men hem van die toevoegsels ontdoet.

Op zijn verdediging van het Christendom, en op, verstandelike

1) Ibid. p. 33. 2) Ibid. p. 42. 3) Ibid. p. 46. 4) Ibid. p. 49. 5) Ibid. p. 36. 6) Ibid. p. 49. 7) Ibid. p. 35. 8) Ibid. p. 135. 9) ibid. p. 144.