Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

i843

invloed gekomen, en verschijnen naast voorbeelden van Fransche ook die van Duitsche cartographie op het appel; daarna volgt nog een enkele Portugeesche uiting, tegen het einde der XVIIIde en in het begin der XIXde eeuw, totdat specimen van Engelsche cartographie in het openbare beeld van Celebes den principieel juisten vorm brengen. Toch zal dit nog niet het geoctroyeerde beeld der V.O.I.C. evenaren, en allengs vangt dan ook alweder het eerste ontwaken der Ned. cartographie aan uit den dommel, waarin zij in den loop der XVIIIde eeuw geheel was vervallen. In het begin blijft zij ook nu weder staan onder Franschen invloed, doch daarvan maakt zij zich spoedig los, om — in overeenstemming met de door het land herwonnen politieke zelfstandigheid — zich weder opnieuw in eigen banen en geleidelijk ook krachtiger te ontwikkelen. Deze laatstbedoelde phase bespreken wij in eene afzonderlijke hierna volgende afdeeling.

Onafhankelijk der nationaliteit (welke evenwel vanzelf min of meer in "de chronologische lijn tot uiting komt) zullen wij in chronologische volgorde de door ons geraadpleegde documenten met het daarin voorkomende cartographische beeld van Celebes vermelden, voor zoover zij betrekking hebben op de thans te behandelen periode. Van volledigheid kan, met het oog op de omstandigheden, geen sprake zijn; ik heb mij moeten tevreden stellen met het geven van de groote lijn.

1641 en 1642. Een atlas van Antonio Sanches (n° 129A25 der handschriften van de Kon. Bibl. te 's Grav.), met fraaie gekleurde kaarten, waarvan hier de volgende genoemd moeten worden:

i°. Een wereldkaart (n° 1, zonder naam van den maker noch jaartal) geeft een ± N.—Z. gestrekt eiland (± 4 X 12 m.M.), waar doorheen „Macasar" en waarboven „Celebes" staat; het type is ongeveer dat van Homem ; de beide namen doen denken aan de voorstelling van Gerard Mercator van 1569.

20. Een kaart van Z.O. Azië (n° 9) meldt links beneden: „Por antonio Sanches. em lixboa. em. o anno de. 1641", en geeft „Celebes" (± 2'/2x 6'/2 c.M.); het type is dat van Hessel Gerritsz.; in het Z. schiereiland staat over de heele lengte „Macassar"; daarboven aan de W.kust „Portugal", „Maio" (= Mamoedjoe?), in den N.W. hoek: „Butan", in het Minahassa-uitwas: „Manavade" (= Manado?), dan meer naar het Z. aan de O.kust eerst „batay", dan (onduidelijk) „tuboque" (= Toboekoe), in de Z.O. punt: „biapva".

30. Een kaart van den Stillen Oceaan (n° 10) meldt links beneden:

Sluiten