is toegevoegd aan je favorieten.

Een Noordnederlandsch handschrift met "verlichterien" uit het midden van de 15e eeuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gen binnen niet al te langen tijd het antwoord zullen vermogen te geven.

Niemand zal beweren dat het hier behandelde handschrift allereerste-rangswerk is, alleen al hierom niet, omdat er te weinig oorspronkelijks in zit, omdat er te veel gewerkt is naar ouwerwetsche, overgeleverde modellen. Niet alleen boomen, bergen, bronnen, achtergronden b.v. zijn nog geheel naar 't patroon der I4de eeuw geteekend ; ook de randversiering is navolging van de Fransch-Vlaamsche kunst uit het einde der I4de en begin der I5de eeuw; zelfs de schitterende gouden banden met de veelkleurige gestileerde bladeren er op, zijn, hoe zeldzaam ook in Nederlandsche handschriften, — misschien hebben we hier zelfs met een unicum te doen! — geen uitvinding van de werkplaats waaruit het onze afkomstig is: dergelijke gouden banden met gekleurde siermotieven van verschillenden aard, vindt men herhaaldelijk in den aanvang van de I5de eeuw in handschriften, die ongetwijfeld Fransch-Vlaamsch werk zijn. Haast geheel hetzelfde motief vindt men b.v. in MS. Douce 144, op de Bodleyaansche Bibliotheek te Oxford1, uit het jaar 1407; zelfs aan een ongekleurde reproductie moet men zich overtuigen, dat de Nederlandsche kunstenaar voor zijn Franschen genoot onderdoet.

Ook de ranken en vooral de medaillons, waardoor ons handschrift zich onderscheidt, kunnen zich niet meten met die, welke in zoo menig Fransch handschrift met ongeëvenaarde bevalligheid aangebracht zijm Alleen het werk van hand K is in alle opzichten superieur : zijn koppen op de eerste miniatuur, zijn haarfijne ranken en prachtige bloempjes op bl. 20a en b kunnen de vergelijking met het allerbeste, dat bekend is, doorstaan; zijn vos met het hoen is oneindig fraaier dan die in het getijdenboek uit het einde der I3de eeuw, dat uit het bisdom Maastricht afkomstig is, en nu als MS. Stowe 17 in het British Museum bewaard wordt'; zijn aapje met den kruiwagen is in zijn soort weinig minder elegant dan de kruiwagen met het pijpende beertje er op, in de Trés Riches Heitres door Paul de Limbourg en zijn broeders in 1416 voor den Hertog van Berry verlucht.

Toch zou het verkeerd zijn te meenen, dat „verlichterien" van tweeden, derden, of zelfs van nog minderen rang zooveel aandacht

1) Bl. 129a daaruit is gereproduceerd bij Falconer Madan, Books in Manuscript, second ed. pl. VI.

2) Een reproductie van dezen vos in de Reproductions from illuminated Manuscripts [in the] British Museum. First Series (London, 1907), pl. XXXV.