Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geldboete te zijn veroordeeld, met pak en zak verder trekt, over Frankfort en Bremen naar Holland, „zich onderweegen armelyk behelpende, maakende een wiegh tusschen eenige stokken, de luyeren droogende op den waaghen, met tekenen van zoodanige ingetoogenheit en zeedigheit, dat de Voerman, dit eenvoudigh paar voerende, regens iemant zeide: „*t Is eveneens alsof ik met Joseph en Maria over wegh rei ze" (Brandt). Na een korf oponthoud te Utrecht vestigt hij zich te Amsterdam, waar hij niet slechts veel geïmmigreerde Zuid-Nederlanders, maar ook een groote doopsgezinde gemeente, even talrijk als de overige protestanten tesamen, aantreft. „Jooste vande Vonde(l) van Antwerpen is op huyden den 27 Martii 1597 poorter deser stede geworden. Gedaen hebbende zijn poorter eedt (wellicht verklaring „bij ware woorden"), ende voldaen den Tresorieren". Hier begint hij een kousenhandel, terwijl vader den kleinen Joost zeker niet dadelijk in den winkel heeft genomen. Vermoedelijk bezoekt deze nog eerst de Fransche school of het groote school, aan de Oude Zijde. Als doopsgezind jongetje leest hij bovendien vroeg den bijbel, terwijl zijn moeder, dochter van den Antwerpschen rederijker Kranen, „zynen aangeboren trek tot de dichtkunst" (Brandt) in hem aanwakkert.

En in welk een sfeer vol zuurstof groeit hij op! Een zinneprent op den Amsterdamschen wereldhandel uit 1611 vertoont de Amsterdamsche Maagd „sittende opgepronckt als een Keyserinne", terwijl zij „alle de voomaemste volckeren des Aerdbodems, elck met hare voortreffelijckste coopmanschappen" ontvangt (Dr. Bussemaker, Uit onzen Bloeitijd, De Handel). Terwijl het nog kortgeleden zoo schitterende Antwerpen, „Europa's schatkamer", verarmt en wegkwijnt te midden van zijn verwoeste landouwen, hier een ongekende bloei en welvaart, nog niet als kapitaal in enkele handen opgehoopt, maar een langzaam-energiek, eerlijk-overleggend democratisch volk opvoerend tot ongelooflijke krachtsontwikkeling. Terwijl de overal woedende krijg stad en landouw verwoest, heerscht hier vrede, en zelfs winnen Holland en

Sluiten