Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verslapt door voortdurende halve maatregelen en resoluties, aan welke de kracht ontbrak om ze uit te voeren, medewerkten tot datgene wat zij niet wenschten, bleek te laat. En zelfs toen, in stede van in te grijpen met forsche hand toen dit nog mogelijk was, werd langs den weg, die hier te lande helaas geen onbekende weg is te heeten, voortgegaan door afwachten, door aanwenden van pogingen teneinde conflicten, althans voorloopige, te voorkomen, alsof daardoor in dergelijke diepgaande geschillen ooit eene uitbarsting is tegengehouden! Men heeft Grotius dikwerf beschuldigd van halfslachtigheid, van weinig karaktervol handelen, en Bilderdijk is wel degene, die hem op dat punt het strengst de les leest, zoowel als staatsman als in particulieren zin. Niet ontkend mag worden dat, indien Grotius doortastender zich had getoond, minder woorden had gebruikt en meer daden had verricht, allicht veel een anderen keer had genomen, schoon het weer de vraag mag heeten of daardoor een betere uitslag ware verkregen, en of niet anderen meer dan hij juist daarvoor waren aangewezen. Dit wel toont echter geheel het verloop van de zaak, dat onderwijl de Staten van Hollend verordineerden en geboden, de partij, welke zich aan hun macht niet onderwerpen wilde, haar eigen zin deed en eigen meening doordreef, totdat scherpe tegenstellingen niet konden uitblijven, gelijk juist ia haar stelsel paste, opdat martelaren, verdrukten zouden worden gekweekt. De vroedschap van Rotterdam ondervond het met een geval in Zevenhuizen, hetwelk onder haar baljuwschap viel en waar de school moest worden dichtgespijkerd en bewaakt, teneinde te voorkomen dat een der predikanten, die niet de tolerantie wilde aanvaarden, daar kwam om naar zijne meening de geloovigen te onderrichten.

De Staten van Holland streden in woord en in geschrift, en Grotius, die goed de pen voerde en evengoed den mond kon roeren, was hun daarvoor een getrouw, misschien wat te getrouw dienaar. De geleerde Thuanus raadde hem in zekeren brief aan zich in het vervolg van de moeilijke twiststof van die dagen verre te houden, omdat een vernuft als

394

Sluiten