Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

komende adat pangkaj binnen te krijgen, ten einde zoodoende spoediger hun rechtmatig deel in de opbrengst van den oogst te ontvangen.

Behalve op de hiervoor geschetste wijze van opkoop werd de peper ook wel bij contract verhandeld wanneer de planten nog in bloei stonden — z. g. „B o e n g o n g lada" contracten —. Vooral op de Oostkust was deze handelwijze gebruikelijk, tegenwoordig is zij min of meer in onbruik geraakt.

Bedoelde contracten werden tusschen opkoopers en peutoeha's of planters afgesloten tijdens den bloei van de peper; de planter verbond zich schriftelijk tot levering van een contractueel vastgesteld quantum peper tegen een bepaalden prijs. Het verschil tusschen dezen prijs en de marktwaarde op het tijdstip van verkoop werd gelijkelijk tusschen beide partijen verdeeld. Kon de verkooper het overeengekomen quantum niet op den vastgestelden datum leveren, dan ontstond een schuld van het ten min geleverde berekend tegen de hoogste marktwaarde van het product in het verplichte leveringsjaar.

Het opkoopen der peper geschiedt thans mog in de tuinen, in sommige streken op de keudè, waarbij voornamelijk de volgende maten gebezigd worden:

De lada bamboe; een inhoudsmaat, welke een hoeveelheid rauwe rijst ter zwaarte van 2.10 K.G. kan bevatten; het gewicht van een bamboe lada bedraagt 1.2 tot 1.5 K.G.

De tong is 16 bamboe, een atjèhsche pikol bevat 5 tong. Deze atjèhsche pikol, welke voornamelijk ter westkust gebruikt wordt, heeft een gewicht van 96 tot 120 K.G. afhankelijk van de qualiteit van de peper.

De Chineesche opkoopers expedieeren de peper rechtstreeks naar hunne lastgevers te Penang, die het product zuiveren en het tot witte Peper verwerken om het vervolgens aan de europeesche exporteurs te verhandelen. Atjèhsche handelaren maken daarentegen veelal gebruik van de tusschenkomst van te Penang woonachtige landgenooten, die dan als commissionair optreden en voor hunne bemoeienis een zeker loon genieten.

Bij den verkoop van het product wordt de qualiteit vastgesteld door de z. g. waterproef, en weergegeven in den vorm van een breuk. Zinkt van drie deelen peper een derde in water dan is de qualiteit ys, blijven van vier deelen drie deelen drijven dan spreekt men van % enz.

De kojang levert van de volgende qualiteiten het daarachter vermelde aantal pikols gewicht uit:

Peper y, gemiddeld gewicht 20.5 pik. per Kojang.

* 1/* » » 19-5 » i » *h-Ht«-

» V« I „ 18.5 | „ „

I Ve I „ 17.5 „ „

Al is ook de peperhandel slechts een flauwe schaduw van vroeger, toch is Atjèh nog steeds een van de voornaamste peperproducenten. Gedurende het laatste decennium bedroeg de uitvoer;

Sluiten