Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

uitbuiting, onderdrukking en klassenstrijden te bevrijden — deze grondgedachte behoort alleen en uitsluitend Marx toe." ')

Uit het uiterlijk-waarneembare feit is echter in marxistische eenzijdigheid het wezen van den klassenstrijd verklaard, een klassenstrijd-theorie opgebouwd met materialistische tendeitzén, terwijl dit uiterlijk-waarneembare feit slechts de resultante was van talrijke individueele opvattingen en onbewuste neigingen. De groote grief tegen de marxistische klassenstrijd-theorie is dan ook haar eenzijdigheid en haar onbescheidenheid. — Eenzijdig is zij, waar ze slechts rekent met het uiterlijk-waarneembare feit, onbescheiden, waar ze andere klassenstrijd-theorieën bedoelt uit te sluiten.

Voor een marxistische klassenstrijd-theorie is er plaats, maar een zeer nederige. Er zijn menschen, die den klassenstrijd meestrijden op zuiver-materialistische gronden, naar hun eigen inzicht ontspruitende aan hun economische positie. Dat zijn de zuiver-egocentrische klassenstrijders. Voor hen kan de marxistische theorie gelden, maar ze zijn weinigen. Voor de tallooze anderen gelden andere theorieën, gebouwd naar de inzichten van een redelijk bewustzijn. En ieder, die gelooft, dat de mensch in de eerste plaats een redelijk-geestelijk wezen is, gedragen in een lichamelijken verschijningsvorm, zal aanvaarden de erkenning, dat onderscheidene klassenstrijd-theorieën noodzakelijk zijn, ook al openbaren zij alle zich in één enkel uiterlijk-waarneembaar feit: in den daadwerkelijken klassenstrijd. Want de klasse als eenheid gezien, is in wezen een veelheid, een in veelheid onderscheiden redelijk bewustzijn, dat zich als uiterlijkwaarneembaar in een enkel zijn — de klasse — uitstort.

De utilistische klassenstrijd, wel eens de dagelijksche genoemd, is de strijd tot verkleining of vergrooting der

') Het communistisch manifest, vert. d. H. Gorter, 3e uitg. blz. IV—V.

Sluiten