Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

voor allen" ') is, zoodat de eene mensch een socius, een bondgenoot, een kameraad en makker blijkt voor den anderen. Alleen zóo'n wereldorde erkennen wij als zédelijke wereldorde, al is zij nog niet de zedelijke Wereldvrede ten volle; alleen recht, dat daarop doelt, heeft récht op den naam Recht. — v En het is daarom allerminst toevallig, dat van ouds in de geschiedenis des Christendoms een communistisch, socialistisch streven valt op te merken; dat in tijden van religieus herleven de idee van het rentmeesterschap herleefde méde; gelijk omgekeerd in tijden van weinig en ondiep gemeenschapsleven onder 't Christendom de godsdienst vaak welhaast den doodslaap sliep. Toevallig is slechts de wijze-waarop, voor zoover deze afhankelijk was van buiten de macht der handelenden liggende omstandigheden; voor zoover ze bepaald werd door gebrek aan inzicht in de psyche van den mensch, in het samenstel der maatschappij; door velerlei verkeerde geschiedbeschouwing, als zou b.v. binnenkort de wereld vergaan; door godsdienstig-zedelijke vooroordeelen, uit andere, verder gelegen oorzaken ontstaan, als waaruit b.v. het monnikswezen werd geboren, enz.. Thans blijkt, wat het zuiverst Christendom in maatschappelijk opzicht altijd

') Men schreef mij, dat „allen voor allen" overdreven was, dewijl het „ieder voor zich" eenzijdig buiten zou sluiten. Ten onrechte. „Allen" houdt „ieder" in. Als allen voor allen arbeiden, werkt ieder voor zich mede. Het socialisme — het christensocialisme ten zeerste — erkent het recht van het individualisme; het individualisme kan in zijn abstractie het recht van het socialisme niet erkennen. Abstract socialisme verwerpen wjj principiëel. Den christensocialist is het te doen om de mogelijkheid van de vrije ontwikkeling der persoonlijkheid; o. i. behoort de maatschappij zoo te zijn, dat in ieder zooveel mogelijk de persoonlijkheid vrij, d. i. door haar wezen bepaald, tot haar recht kan komen; daartoe moet het oeconomisch leven strekken. Het christensocialisme gaat uit van de Idee der Godmenschheid (Johannes 1:1—5), waarin individualisme en socialisme, eraan voorondersteld, zijn opgeheven en tot waarheid gekomen; elkander derhalve niet uitsluiten, doch veeleer, in elkaar overgaand, elkander aanvullen.

Sluiten