Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een hypothese, een vermoede voor-onder-stelling, een aan zekerheid hoogstens grenzende waarsc/H/nlijkheid Zuiver naar de ervaring gesproken komen we uit het solipsisme ') nooit uit. Hoeveel geloof schuilt er dan b. v. reeds niet in de stelling, dat het zijn het bewustzijn bepaalt. D. w. z. het waarschijnlijke het zekere; het onbekende het bekende; het immer te betwijfelen het onbetwijfelbare. Is er wel anders dan bewustzijn? En is ons denken betrouwbaar? Dat men zich toch ervan bewust zij, welk een geloofsdaad openbaar wordt, wanneer men historische wetten aanneemt — dit woord verraadt een actie van den geest —, die nog eeuwen en eeuwen, nadat eigen bewustzijn verdoofd is, doorwerken zullen; in de leer der evolutie; in de prediking eener heerlijker menschheidstoekomst, enz..,

In het beginselprogram der S. D. A. P. en dat van den B. v. C. S. spreekt derhalve waardeering tegen waardeering; geloof tegen geloof.

(4°, 5°, 6°.) Want de neutraliteit der S. D. A. P. is slechts schijn. Het is neutraliteit op grond van niet-neutraliteit. Erkent men suprahistorische, eeuwige levensbeginselen, zoo zal men van zelf in zijn /z/sror/ebeschouwing daarvan spreken; in een beginselprogram kunnen die toch wel allerminst verborgen blijven. Maar de Partij als zoodanig erkent die juist niet. Anders kon zij nooit een beginselprogram aanvaarden, dat bij de gansche behandeling van het maatschappelijk vraagstuk den godsdienst negeert, en van het zedelijke zoo vaag spreekt, dat iemand, die leert, dat het kapitalistisch stelsel slechts daarom zedelijk te veroordeelen is, omdat het oeconomisch verouderde, er vrede bij vindt. Bij gratie der godsdienstloosheid heeft de godsdienstige toegang tot de Partij. Mits hij

') Solipsisme (van solus ipse = het zelf alleen) beduidt de leer, dat het eigen ik het alleen zijnde is; dat alle zijn in 't eigen bewustzijn ligt besloten.

Sluiten