Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

program (echter) duidelijk behoort te zijn, kan het niet tegelijkertijd een commentaar zijn. Het moet bestaan uit de beginselen, met de eischen, die daaruit voortvloeien; maar het moet geen uitleggingen bevatten, het behoort niet meer te zeggen, dan absoluut noodzakelijk is, ten behoeve van de duidelijkheid".

Nu spreekt „het groote beginsel": klassebelang == menschheidsbelang, uit het nieuwe programma der S. D. A. P. duidelijk genoeg; en de eischen, die daaruit voortvloeien, vindt men op meer zakelijke wijs in haar strijd- en gemeenteprogram breeder uitgewerkt. Waar echter commentaar te vinden ? Redelijk is het antwoord van Liebknecht: „de voormannen, de journalisten en de geleerden van de partij moeten de commentaren leveren".') Inderdaad, wie anders? En toch is een verlofpas van een man als Liebknecht ons uitermate welkom. Want wij begeven ons op moeilijk begaanbaar terrein. Meermalen gebeurt het, als ge eindelijk eens den rechten weg meent te hebben gevonden, vooral, wanneer daarlangs uw betoog gemakkelijk gaat, dat men u plotseling toeroept: „Halt! Verboden toegang! Particulier gebied! Privatsache!" En men zendt u gestreng terug; en gij zijt weer even zoover als te voren. Laat ons trachten naar Liebknecht's bedoeling verder te gaan. Beseffen wij echter voordien, wat wij thans reeds hebben gevonden.

De officiëele toelichting, door den officiëelen leider der Partij geschreven, en 't officiëele program, dat, na alzijdig te zijn besproken en uitgeleid, met groote geestdrift werd aangenomen, leerden ons veel. Wij hebben vast te houden — uitwendige ervaring dwingt er wel toe —, dat het feit, dat men zich in oeconomicis geheel bepalen laat door wat „uiterlijk waar te nemen en te contröleeren" valt, het beginselprogram der S. D. A. P. typisch eenzijdig-historisch-

') VS'- J- J- Ming, S. J., Het socialisme als sociale beweging en wetensch. systeem, Leiden 1912, blz. 48—49, de curs. van ons.

Sluiten