Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het geeft ons de kracht en het vertrouwen, die wij zoo goed kunnen gebruiken, daar het onze beweging doet wortelen in de diepste realiteit van het leven: de voldoening van den mensch aan zijne noodzakelijke levensbehoeften. Het bracht orde in onze verwarde denkbeelden, omtrent oorsprong en beteekenis der ideeën": er is tusschen de politieke, juridische, philosophische, religieuze, litterarische ontwikkeling, welke op de oeconomisehe berust, en deze laatste wisselwerking, terwijl de oeconomische noodzakelijkheid „in laatste instantie beslist". Het is dus verre van mij, om de beteekenis van het historisch-materialisme te verkleinen, eene opvatting van de werkelijkheid, die voor onze beweging een even geducht geestelijk wapen is als de ontleedkunde voor de chirurgie. Het plaatst de beweging op den bodem der menschelijke geschiedenis, die het op haar beurt vastschakelt aan het eeuwige ontwikkelingsproces der natuurwereld, waarvan zij de voortzetting is. Het toont ons de beteekenis van den arbeid als groote beschavende kracht, die de kiem van het logisch denken in de hersenen ontwikkelde en de menschheid langs steeds hooger banen opwaarts voert. Waar de burgerlijke wetenschap ons de oude idealen ontnam, ons deed twijfelen of vertwijfelen aan God en menschheid, ons geen nieuwe toekomst openliet, daar gaf het aan ons denken nieuw vergezicht, daar doet het in de werkelijkheid idealen oprijzen, waarvoor te leven en te sterven beide even schoon is. Alleen maar: het blijft een theorie en eene opvatting der werkelijkheid en niet de werkelijkheid zelve; een strijdwapen der beweging, maar niet het doel; het is geen dogma, waarmede de beweging staat of valt, geen idee, waarvan onze beweging de belichaming zou zijn."') Dit is principiëel en consequent eenzijdig historisch-

') Aldaar blz. 19—20, de eerste curs. van ons.

Sluiten