Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

om te bidden, terwijl het volk vertrapt wordt en de ongelukkige bannelingen naar Siberië gevoerd worden. Het is een voortreffelijke prent, sober van compositie; in het dramatische landschap op den achtergrond meesleepend expressief. Doch dit zijn „hors d'oeuvre."

Ik schrijf hier niets, dat op een cultuurgeschiedenis of op een sociale geschiedenis mag gelijken, en wil ook daarom zoo min mogelijk commentaar leveren op de strekking der besproken prenten. Ik heb de rechtvaardigheid of onrechtvaardigheid der Belgische zaak tegenover ons niet tér sprake gebracht. Maar het moet nu toch even opgemerkt worden, dat er na 1880 een andere geest in de caricatuur komt, die het gevolg is van de meerdere mondigheid in het politieke leven, van een ander volksdeel. Het radicalisme, m verschillende min of meer radicale vormen, krijgt een stem. De volkscritiek dringt door op elk gebied. Er is geen sprake meer van een nationale homogeniteit, van een rassen-vooroordeel dat door dik en dun de regeering volgt tegenover alles wat buiten de landsgrenzen ligt.

Dit geldt zoowel voor de „Amsterdammer" als voor „De Kroniek". Dat het intellectueele leven niet meer door een klasse-standpunt wordt beheerscht, getuigt de houding van zulke bladen tegenover Indië, die het duidelijkst naar voren komt m Bauer's Lombok-prenten, maar ook in verschillende platen van de Groene. Aan zulk een geest van critiek dankt de moderne caricatuur in ons land haar vlucht. Ze was voor dien beperkt van gezichtskring, aangewezen op zeer sensationeele onderwerpen, en maar al te vaak op het intrappen van openstaande deuren. Nu, gaande gehouden door een opgewekter partijleven, gaat zij ergernis wekken zoowel als ergernis vertolken, gaat zij, onder geheel niet denkbeeldige bedreiging, strijden voor minderheden, en de publieke opinie evenvaak leiden als volgen.

Sluiten