Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

doorlicht, doorzont en optrekt en verijlt in hare blauwe-engouden hoogten ....

Maar, ten tweede, wensch ik er de aandacht op te vestigen, dat het ,,nieuwe motief", gesplitst en verder ontwikkeld als het werd in dit verhaal, in deze zijn veranderde wezenheid niet nagelaten heeft een, zij 't lichtelijk, merkbaren invloed op den stijl te oefenen. Menigeen, die zoowel V e r b o r-

vgen Bronnen als Orpheus in de Dessa heeft gelezen, zal het, dunkt mij, opgevallen zijn, dat hier iets is veranderd : het lyrisch en episch pathos is hier wat gedempter van toon geworden, min 01 meer afgekalmd. Voor zoover drtTveroorzaakt wordt door den verderen uitbouw van het nieuwe motief, is de aanleiding natuurlijk

- het beelden van het e.u r o p e e s c h-mdisch leven : de intrede van élementen uit de westersche zakenmenschëhsfeer m die van het i"nTg~rr d s c n-mdisch"~TrriTTlrfHrheer naïuursprokig gebeuren.~Want~ bij aèn waarachtigérT~en zich dus diep m zijn ,,stof" inlevenden kunstenaar, veranderen rhythme,. stijl, taal, wojoj[denkeus. voortdurend-al naar^delï aarddier stof. Geen zéTEëraerTéekenTan onmacht ènTcerebrale ondiepte van perceptie en gevoel, van egoïstische concentratie en zich-niet-kunnen-geven, dan dat starre en ijzige zich-overal-gelijk-blijven ; dan het zoodanig overheerscht worden van het rhythme der geheelde dingen door het rhythme van den beelder dat men van het eerste niets of nagenoeg niets meer merkt. Geen treffender bewijs van innerlijke onvruchtbaarheid dan dat de geestesoppervlakte immer hetzelfde aspect behoudt en er nooit of te nimmer een nieuwsoortig bloempje, een wildebras van 'n bloempje welks ontluiking niet kon worden voorzien, een onkruidje desnoods, uit komt opgedoken, dat de eentonigheid breekt. Het is de stijl van den geestige die altijd geestig ; van den deftige, die altijd deftig ; van den diepzinnige, die immer diepzinnig is. Hóe waar dan ook dit mag heeten, dat hoe grooter de kunstenaar is, des te heftiger jiij reageert op den aard van zijn stof, en des te meer zijn ta^XT^ÓÓ^f"Iseus en stijl zichverkleuren naar haar kleur, als wilde hij fa-jfeSjBL-goprt van geestes^nrlmicrv, zich-zelf onzichffiaar maken, zich oplossen in haar — mogëHjlfik~ë~n uit hetieit. dat het grootste dichtergenie, dat de europeesche mensch-

Sluiten