Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Let erop, hoe zuiver tooneelmatig deze werking is. De dood van Arie die voor het stuk van geen belang is, waarvan we dan ook in het vervolg niets meer hooren, is hier eenvoudig de dood. Is hier het gevaar, dat om den zeeman is — méér, nu hij weer uit de — toch veilige ! — gevangenis is ontslagen. Het is slechts een stemmingwerking ; maar van huiveringwekkende kracht. Zulke werkingen schept alleen de ras-tooneelman, die — als een onder 't werk telkens even van zijn doek terugwijkend schilder — zijn personnages, en de groepen zijner personnages, vóór zich ziet, levend.

Met zijn prachtig voorstellingsvermogen heeft Heyermans zoo zooveel onsterfelijke momenten en typen — meer dan karakters! — geschapen. Aan de gaafste — een Pancras Duif (Schakels) ; een koster Langebier (Allerzielen) ontbreekt nooit een schamplichtje van humor.

*

Ik ben over Heyermans uitvoerig geweest. Toch geloof ik dat dit, zelfs in het verband van dit tot gedurige beperking dwingend overzicht, niet verkeerd was; want we hebben maar één auteur die over de heele wereld, tot in Japan, wordt gespeeld ; maar één auteur die de óooste1) opvoering van een tooneelwerk (alleen de opvoeringen in het Nederlandsch gerekend) heeft beleefd; dat laatste is zelfs vóór dezen in onze heele tooneelgeschiedenis niet voorgekomen, zelfs niet bij een stuk dat eeuwen op het répertoire bleef als de ,Gysbreght' .... En ,de Hoop' — de tooneelspelers spreken altijd van dit stuk als van ,De Hoop op Zegen'; waarschijnlijk door de behoefte aan een substantief,

') Noot bij de correctie (twee jaar nadat het bovenstaande werd geschreven). Lees: 800ste.

Sluiten